IzboriNajraniji tekst NIN, 28. okt, 09:00 · poslednji 28. okt, 17:43

Radical changes on the political scene: Elections for the history books

1 medij · 3 teksta · 1 izvorni Istraži mrežu

Foto iz članka: NIN

Pregled vesti

Hronologija

09:00
NIN (otvara se u novom prozoru) najraniji u katalogu
Radikalne promene na političkoj sceni: Izbori za istoriju
27.10. 2026. Odnosi sa EU i Rusijom, Kosovo i očuvanje jedinstva: Studentsku listu posle izborne pobede očekuje usaglašavanje državne politike. Izbori održani 25. oktobra bili su istorijski, ne samo zbog smene vlasti… Ceo tekst
27.10.
2026.
Odnosi sa EU i Rusijom, Kosovo i očuvanje jedinstva: Studentsku listu posle izborne pobede očekuje usaglašavanje državne politike.
Izbori održani 25. oktobra bili su istorijski, ne samo zbog smene vlasti Srpske napredne stranke i Aleksandra Vučića, koji su vodili Srbiju poslednjih 14 godina, već i zbog niza drugih razloga.
27.10.
2026.
Odnosi sa EU i Rusijom, Kosovo i očuvanje jedinstva: Studentsku listu posle izborne pobede očekuje usaglašavanje državne politike.
27.10.
2026.
Građani su uz muziku, zastave i vatromet slavili pobedu Studentske liste. Srdanović je u Novom Sadu pozvao na dostojanstvenu proslavu.
Da će izbori 25. oktobra biti istorijski videlo se gotovo čim su birališta otvorena – ogroman odziv birača, koji se na kraju završio izlaznošću od gotovo 69 odsto, što je retko ko očekivao.
Izbori su zapravo, čak i mnogo pre predizborne kampanje, pretvoreni u referendum o vlasti i njenom radu, o odnosu prema institucijama, ali i o tome da li je posle godina političke dominacije Srpske napredne stranke moguće promeniti vlast na izborima. Dok su Vučić i njegova Ujedinjena Srbija isticali ekonomske rezultate koje su ostvarili, veće plate, penzije, viši životni standard, industrijalizaciju, Studentska lista je insistirala prvenstveno na korupciji, počev još od starta protesta nakon pada nadstrešnice na Železničkoj stanici u Novom Sadu, kada je poginulo 16 ljudi. Ta velika tragedija uvela je Srbiju u političku krizu koja bi na neki način mogla biti razrešena ovim izborima, iako neki strahuju da bi zapravo mogla biti produbljena.
Za takve zaključke ipak potrebno je vreme, koje će pokazati šta će se dogoditi, ali ono što je izvesno jeste nekoliko istorijskih momenata.
Prvi je ogromna izlaznost, koju Republička izborna komisija (RIK), na osnovu preliminarnih rezultata, procenjuje na 68,88 odsto. To je jedna od najvećih izlaznosti na parlamentarnim izborima, veće su bile samo u septembru 2000. godine, kada su istovremeno održani i izbori za predsednika SR Jugoslavije, na kojima je Vojislav Koštunica pobedio Slobodana Miloševića (71,55 odsto) i na prvim višestranačkim izborima 1990. godine (71,4 odsto). Tek nešto manja (68,12 odsto) bila je izlaznost na predsedničkim izborima 2008, kada je Boris Tadić u drugom krugu pobedio Tomislava Nikolića.
Rast izlaznosti ne može se automatski pripisati samo jednom političkom akteru. Ipak, u kontekstu gotovo dvogodišnjih studentskih protesta, mobilizacije građana širom zemlje i kampanje koja je izbore predstavljala kao priliku da se promeni politički kurs države, teško ga je tumačiti kao uobičajenu oscilaciju biračkog raspoloženja.
Dugi redovi ispred biračkih mesta, pojačano interesovanje već od jutarnjih sati i spremnost ljudi da čekaju pokazuju da je glasanje za veliki broj građana imalo značenje koje prevazilazi redovnu političku participaciju, na koju je dobar deo stanovništva godinama gledao gotovo sa prezirom. Izlazak na biralište postao je način da se iskaže nezadovoljstvo ne samo onim što je u kampanji stavljano vlastima na teret, već svime što je godinama akumulirano.
Brojni analitičari tvrdili su da će velika izlaznost dovesti do pada vlasti, jer SNS ima svoju čvrstu bazu od 1,7 do dva miliona glasova, te je potrebno više glasova od toga za smenu, što bi značilo da na izbore mora da izađe više od četiri miliona ljudi, što se i ispostavilo. Takav scenario doneo je još jednu istorijsku okolnost – jasno priznanje gubitka vlasti gotovo neposredno posle zatvaranja.
Na mnogim biračkim mestima glasovi verovatno nisu ni bili prebrojani kada je nosilac liste Ujedinjena Srbija Aleksandar Vučić u javnom obraćanju rekao: „Nemamo konačne rezultate, mnogi će da budu iznenađeni. Na osnovu uzorka stratifikovanog je jasno da smo mi ove izbore izgubili.“
Vučić se javnosti obratio već oko 21.30, iako je ranijih godina rezultate saopštavao oko 22 ili 22.30. Ovaj put je to učinio neuobičajeno rano i razvejao sve najave (uglavnom sa društvenih mreža) kako „neće priznati poraz“, kako će „pokrasti izbore“, „na silu zadržati vlast“ i slično...
Iako je i do sada bilo mirnih i prilično glatkih smena vlasti na izborima, SNS je, od povratka višestranačja, najduže držao vlast. Punih 14 godina dovelo je do toga da je SNS kao partija postala duboko ukorenjen faktor u skoro svakom segmentu ne samo političkog života, pa je lako priznanje poraza bilo više nego iznenađujuće.
28.10.
2026.
Integralni tost, avokado, jaja i povrće: nutricionistkinja otkriva večeru koju sprema za 10 minuta kada nema energije za dugo kuvanje.
Novi saziv parlamenta biće istorijski i po svom sastavu. Po prvi put će u njemu biti samo dve velike liste i nekoliko manjinskih partija. I od te dve liste, samo jedna je prava partija, SNS, dok je druga registrovana kao udruženje građana. Prema preliminarnim rezultatima, Studentska lista imaće 140 poslanika, a SNS 103, čime je SL stigla do jasne većine, bez potrebe za koalicijama. Tako su ovo prvi izbori (a da ih niko nije bojkotovao) od 2000. da je neka lista osvojila više od 50 odsto glasova. Takođe, to su i drugi izbori otkako je uveden proporcionalni izborni sistem u Srbiji da je neka lista uzela više od polovine. Jedini put kada se to dogodilo bili su decembarski izbori 2000. godine, posle Petog oktobra, kada je DOS osvojio više od 65 odsto glasova.
Međutim, ono što je posebno zanimljivo i neuobičajeno jeste što ćemo u novom sazivu imati praktično dvopartijski sistem. Šta su prednosti i mane takvog sistema, NIN je pisao još letos (Jedan narod, dve partije, NIN broj 3940 od 2. jula 2026), predviđajući da bi politička polarizacija mogla da nam donese takav razvoj događaja. Ukratko govoreći, takav je onaj politički sistem u kome dve dominantne partije dobijaju 80 i više odsto glasova. Pojedini politički teoretičari smatraju da su pozitivne strane klasičnih dvopartijskih sistema to što vode ka centrizmu u kom su partije manje sklone da idu ka radikalnijoj verziji levice i desnice, kako bi mogle da pokriju što širi spektar interesa svojih birača. U skladu sa time, mogu voditi ka političkoj stabilnosti, ekonomskom prosperitetu, jednostavnijoj državnoj upravi, smanjenju radikalizma. Sa druge strane, kritičari mu zameraju smanjivanje političkih alternativa, manju konkurenciju, ali i mogućnost da politički elementi koji zbog nepopularnosti stavova nikada ne bi dobili dovoljno glasova zapravo usmeravaju određene političke poteze.
Ulaskom u ovakav dvopartijski sistem, Srbija je ostala bez opozicionih stranaka koje su kao takve postojale u vreme vladavine SNS. U Skupštini neće biti SSP Dragana Đilasa, Narodnog pokreta Miroslava Aleksića, Novog DSS Miloša Jovanovića, ali ni Demokratske stranke, koja je decenijama prisutna na političkoj sceni.
Pored toga, po prvi put u parlamentu, od obnove višestranačja, neće biti Socijalističke partije Srbije. SPS je „preživeo“ čak i postpetooktobarske izbore, da bi vremenom čak postao „nezaobilazni“ faktor u formiranju vlasti, stigavši čak i do funkcije premijera.
Razlog za nestanak ovog partijskog korpusa je višestruk. Prvi i zajednički imenitelj je referendumska atmosfera koja je pratila izbore i pretvorila ih u izjašnjavanje za i protiv vlasti. U takvoj atmosferi nije bilo previše mesta za neke druge alternative.
Kada je opozicija u pitanju, jasno je da su oni pledirali na isto biračko telo kao i Studentska lista, pa je i neka vrsta međusobnog predizbornog sukoba dovela do njihovog lošijeg rezultata. Posle toga, Miloš Jovanović odlučio je da napusti čelno mesto Novog DSS, dok je neizvesno kakva politička sudbina čeka Dragana Đilasa, čija je lista osvojila veoma mali broj glasova, imajući u vidu da se radi o nekada najbrojnijoj opozicionoj grupaciji u parlamentu. Da li će politički život nastaviti i stranke koje su dale podršku Studentskoj listi (DS, NPS) teško je predvideti. Bez parlamentarnog prisustva, bez prisustva u javnosti, sa smanjenim finansijama, biće im neophodan veoma žestok partijski rad da se vrate na političku scenu, ako to ikada uopšte uspeju.
Slična sudbina „smeši“ se i SPS-u, koji, ipak, ima političku tradiciju i infrastrukturu, što im olakšava eventualni povratak. Međutim, kako će stranka koja je decenijama bila u vlasti da preživi vanparlamentarni status, suočena još i sa nekom vrstom unutrašnjih raskola, veoma je upitno.
30.10.
2026.
Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.
Studentska lista, bar za sada i prema onome što se zna, jedan je od retkih tzv. horizontalnih pokreta koji su organizovali proteste protiv vlasti, a potom pobedili na izborima, što je još jedan istorijski momenat oktobarskih izbora.
Takvi pokreti, koji nemaju izraženog lidera, već zagovaraju jednakost moći unutar organizacije, poreklo vuku iz anarhističke misli.
Britanski novinar Pol Mejson navodi da je snaga horizontalnih pokreta u tome što mogu da ih podražavaju i ljudi koji ne znaju ništa o političkoj teoriji, kao i njihova snaga u slamanju hijerarhija koje nameravaju da ih obuzdaju.
S obzirom da su u političkoj praksi od relativno nedavno (jedno od prvih pojavljivanja takvih pokreta bilo je 2001. godine, posle velike ekonomske krize u Argentini), na takve pokrete teško je odgovoriti metodologijom sedamdesetih i osamdesetih godina, na kojoj je uglavnom strukturirana savremena politika, navodi Mejson.
Aleksandar Matković, aktivista Zeleno-levog fronta i istraživač Transnacionalnog instituta iz Amsterdama, u autorskom tekstu za „Gardijan“, između ostalog, postavlja pitanje da li će pokret bez vođe moći da vlada.
„Tu stvari postaju komplikovane. U kontekstu onoga što istoričar Adam Tuz naziva svetskom `polikrizom`, kolektivna inteligencija zasnovana na samoorganizaciji može biti primamljiv odgovor. Na kraju krajeva, studentski protesti u Francuskoj, Italiji i Belgiji, zajedno sa protestima u Španiji i Albaniji, nastali su kao odgovor na međusobno povezane krize stanovanja, obrazovanja i uništavanja životne sredine. Za ove krize u drugim delovima Evrope, kojima vlade tako očigledno loše upravljaju, lekcije iz srpskog eksperimenta mogu postati ključne. S druge strane, ne treba idealizovati situaciju. Lista obuhvata ideološki suprotstavljene blokove, od desničarskih pristalica do levičara i liberala. Većina izabranih nikada ranije nije obavljala političke funkcije, a parlamentarni sistem će zahtevati od njih da nominuju premijera, a na budućim predsedničkim izborima i predsedničkog kandidata. Hoće li Studentska lista doneti istu energiju u nacionalnu skupštinu, a da ne ugrozi sam metod koji ju je učinio tako jakom? Štaviše, za Vučića gubitak izbora ne znači nužno gubitak sistema. Naprotiv, njegovo priznanje poraza je možda bio i strateški potez, koji mu je omogućio da sačuva partijski aparat netaknutim za povratak“, navodi Matković.
Slično pitanje postavlja i agencija Rojters, koja pita „može li se grupa političkih neznanaca ujediniti kako bi ojačala ekonomiju, iskorenila korupciju i žonglirala složenim međunarodnim odnosima?“.
“Odgovori će odrediti političku stabilnost Srbije, najveće ekonomije na Zapadnom Balkanu, i njenih odnosa sa Kinom, Rusijom i njenim najvećim trgovinskim partnerom, Evropskom unijom“, navodi Rojters, citirajući izveštaj kompanije Teneo global riserč, koji navodi da će „pobeda studenata verovatno pokrenuti široke institucionalne i političke promene usmerene na borbu protiv korupcije, vladavinu prava i bolje javne usluge“, ali da bi „birokratski otpor reformama i ograničeno iskustvo pokreta u upravljanju mogli učiniti tranziciju izazovnom“.
Sa suprotne strane, Studentska lista će imati i svoju političku suprotnost, SNS, koja je ustrojena kao čvrsta liderska struktura sa jasnom hijerarhijom i bogatim političkim iskustvom. Da li će SNS uspeti da održi svoju partijsku hijerarhiju, ili će krenuti putem osipanja, kao neke ranije vladajuće partije koje su vlast izgubile, takođe je teško proceniti pre nego što zaista počne njihovo opoziciono delovanje, budući da su formalno još na vlasti dok se ne konstituiše Skupština i ne izabere nova vlada. SNS sa jedne strane ima balast izbornog poraza i odijuma glasača zbog dugogodišnje vlasti, ali sa druge to može da joj bude i prednost. Ukoliko biračima prikaže da se „pročistila“ od partizacije, korupcije i partijske bahatosti, te iskoristi izazovna politička vremena koja čekaju novu vlast i u unutrašnjoj i spoljnoj politici, biračima bi mogla da ponudi relativnu „sigurnost“ koju su im nudili prvenstveno u oblasti ekonomije i tako politički profitira.
Izbori održani 25. oktobra imali su, bar za Srbiju, još jedan istorijski detalj, iako je on u svetu već duže prisutan – kraj ere televizije kao najuticajnijeg predizbornog medija. U poslednjoj kampanji, ali i protestima koji su joj prethodili, značajnu važnost imale su i društvene mreže, pored internet medija koji su se već etablirali.
Iako televizija i dalje ostaje značajna po uticaju, prvenstveno zbog mogućnosti da stigne do širih masa i većeg kredibiliteta nego što nude društvene mreže, društveni internet mediji nude nešto drugo – mikrotargetiranje određenih grupa i sa određenim ključnim porukama. Takođe, njihova prednost je brža reakcija, brže širenje zbog algoritamskog i viralnog karaktera, niži troškovi, mogućnost šireg dosega, naročito u mlađim generacijama, kojima je televizija sporedan medij u odnosu na internet i društvene mreže.
Ključni istorijski momenti ovih izbora neće biti samo prilog za političku istoriju Srbije, već i nauk za svakog ko u budućnosti želi da se (uspešno) bavi politikom.
Za formiranje nove vlasti propisani su jasni zakonski i ustavni rokovi. Kada Republička izborna komisija proglasi konačne izborne rezultate, počinje da teče rok od 30 dana u kojem mora da bude održana prva, konstitutivna sednica novog saziva Narodne skupštine. Nju saziva predsednik parlamenta iz prethodnog saziva, što je u ovom slučaju Ana Brnabić, dok sednicom predsedava najstariji narodni poslanik.
Na konstitutivnoj sednici se potvrđuju mandati narodnih poslanika, a Skupština se smatra konstituisanom kada su potvrđeni mandati najmanje dve trećine poslanika, odnosno 167 od 250.
Na prvoj sednici se biraju i predsednik i potpredsednici Narodne skupštine, imenuje se generalni sekretar, nakon čega se formiraju poslaničke grupe i skupštinski odbori.
Od dana konstituisanja Skupštine teče rok od 90 dana za formiranje Vlade Srbije. Mandat za formiranje daje predsednik države, odnosno, posle ostavke Aleksandra Vučića na tu funkciju, vršilac dužnosti Ana Brnabić, posle konsultacije sa izbornim listama.
30.10.
2026.
Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.
30.10.
2026.
RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.
30.10.
2026.
Ana Brnabić pozvala je na mir i poštovanje institucija i zatražila od novoizabrane skupštinske većine da što pre počne uspostavljanje vlasti
30.10.
2026.
Iz tzv. kosovske policije za region sever naveli su da je akcija sprovedena u opštinama Severna Mitrovica i Zvečan.
30.10.
2026.
RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.
30.10.
2026.
Obrađeni su zapisnici na svih 93 biračkih mesta van zemlje, po kojima je od 102.147 birača u biračkom spisku na izbore izašlo njih 79.597.
29.10.
2026.
Glavni javni tužioci treba da provere da li postoje elementi krivičnog dela i o tome bez odlaganja obaveste nadležno tužilaštvo.
29.10.
2026.
Trojica Srba privedena su jutros u Crkolezu, u opštini Istok, tokom akcije tzv. kosovske policije, saopštila je Kancelarija za Kosovo i Meto
29.10.
2026.
Priština je iz Nemačke dobila 12 vojnih kamiona za tzv. Kosovske bezbednosne snage, a nove isporuke najavljene su za 2027. godinu.
09:00
NIN (otvara se u novom prozoru)
Radical changes on the political scene: Elections for the history books
The elections held on 10/25/2026 were historic, not only because they brought an end to the rule of the Serbian Progressive Party (SNS) and Aleksandar Vučić, who had led Serbia for the past 14 years, but also for a… Ceo tekst
The elections held on 10/25/2026 were historic, not only because they brought an end to the rule of the Serbian Progressive Party (SNS) and Aleksandar Vučić, who had led Serbia for the past 14 years, but also for a number of other reasons.
It became clear almost as soon as polling stations opened that the 10/25 elections would be historic. Voter turnout was enormous and ultimately reached almost 69 per cent, something few had expected.
In fact, even long before the election campaign began, the elections had been turned into a referendum on the government and its performance, on its relationship with institutions, and also on whether it was possible to change the government through elections after years of political dominance by the Serbian Progressive Party (SNS). While Vučić and his United Serbia list highlighted their economic achievements, higher wages, pensions, a higher standard of living and industrialisation, the Student List focused primarily on corruption, starting from the protests that followed the collapse of the canopy at the Railway Station in Novi Sad, in which 16 people were killed. That major tragedy plunged Serbia into a political crisis that these elections might, in some way, help resolve, although some fear it could in fact deepen it.
Time is still needed for such conclusions, and only time will show what happens next. What is certain, however, is that there were several historic moments.
High turnout
The first was the huge turnout, which the Republic Electoral Commission (RIK), based on preliminary results, estimates at 68.88 per cent. That is one of the highest turnouts in parliamentary elections. Higher figures were recorded only in September 2000, when elections for the president of the Federal Republic of Yugoslavia (SR Yugoslavia, the state union of Serbia and Montenegro at the time) were held simultaneously and Vojislav Koštunica defeated Slobodan Milošević (71.55 per cent), and at the first multi-party elections in 1990 (71.4 per cent). Only slightly lower, at 68.12 per cent, was the turnout in the 2008 presidential election, when Boris Tadić defeated Tomislav Nikolić in the second round.
The rise in turnout cannot automatically be attributed to just one political actor. Still, in the context of almost two years of student protests, citizen mobilisation across the country, and a campaign that presented the elections as an opportunity to change the country’s political course, it is difficult to interpret it as an ordinary fluctuation in voter sentiment.
Long queues outside polling stations, heightened interest from the early morning, and people’s willingness to wait indicate that, for a large number of citizens, voting had a significance that went beyond routine political participation, which a considerable part of the population had for years viewed almost with contempt. Going to the polls became a way to express dissatisfaction not only with what the authorities were accused of during the campaign, but with everything that had accumulated over the years.
Fall of the government
Numerous analysts had argued that high turnout would lead to the fall of the government, because the Serbian Progressive Party (SNS) had a solid base of 1.7 to 2 million votes. More votes than that would be needed to remove it from power, meaning that more than 4 million people would have to turn out, which indeed proved to be the case. Such a scenario produced another historic development: a clear acknowledgment of defeat almost immediately after the polls closed.
At many polling stations, the votes had probably not even been counted when Aleksandar Vučić, leader of the United Serbia list, said in a public address: “We do not have the final results, many will be surprised. Based on a stratified sample, it is clear that we have lost these elections.”
Vučić addressed the public at around 9.30pm, although in previous years he had announced results at around 10pm or 10.30pm. This time he did so unusually early, dispelling all predictions, mostly from social media, that he “would not admit defeat”, that he “would steal the election”, “hold on to power by force”, and so on.
Although there have previously been peaceful and fairly smooth transfers of power through elections, the Serbian Progressive Party (SNS) had held power longer than any other party since the return of multi-party politics. A full 14 years in office meant that the SNS, as a party, became a deeply entrenched factor in almost every segment not only of political life. That made its ready admission of defeat all the more surprising.
The new parliament will also be historic in its composition. For the first time, it will contain only two major lists and several minority parties. Of those two lists, only one is an actual party, the Serbian Progressive Party (SNS), while the other is registered as a citizens’ association. According to preliminary results, the Student List will have 140 MPs and the SNS 103, giving the Student List a clear majority without the need for coalitions. These are therefore the first elections since 2000, without any boycott, in which a single list has won more than 50 per cent of the vote. They are also only the second elections since the introduction of proportional representation in Serbia in which a single list has won more than half the vote. The only previous time this happened was in the December 2000 elections, after 5 October (the mass protests that led to the fall of Slobodan Milošević), when DOS won more than 65 per cent of the vote.
What is especially interesting and unusual, however, is that the new parliament will effectively create a two-party system. NIN wrote about the advantages and disadvantages of such a system as early as this summer (One nation, two parties, NIN issue 3940 of 07/02/2026), predicting that political polarisation could bring about such a development. Put briefly, this is a political system in which two dominant parties win 80 per cent or more of the vote. Some political theorists argue that the positive sides of classic two-party systems are that they lead towards centrism, in which parties are less inclined to move towards more radical versions of the left and the right, so that they can cover as broad a spectrum of voters’ interests as possible. In that sense, they can lead to political stability, economic prosperity, simpler state administration and a reduction in radicalism. On the other hand, critics fault them for reducing political alternatives and competition, as well as for allowing political elements that would never receive enough votes because of the unpopularity of their views to nevertheless shape certain political moves.
Disappearance of the opposition and the Socialist Party of Serbia
With this move into an effective two-party system, Serbia has been left without the opposition parties that existed as such during the rule of the Serbian Progressive Party (SNS). Parliament will not include Dragan Đilas’s Party of Freedom and Justice (SSP), Miroslav Aleksić’s People’s Movement of Serbia (NPS), Miloš Jovanović’s New Democratic Party of Serbia (Novi DSS), or even the Democratic Party (DS), which has been present on the political scene for decades.
In addition, for the first time since the restoration of multi-party politics, the Socialist Party of Serbia (SPS) will not be in parliament. The SPS “survived” even the post-5 October elections, and over time even became an “unavoidable” factor in government formation, at one point even securing the office of prime minister.
The reasons for the disappearance of this bloc of parties are multiple. The first and common denominator was the referendum-like atmosphere that accompanied the elections and turned them into a vote for or against the government. In such an atmosphere, there was little room for other alternatives.
As for the opposition, it is clear that those parties were courting the same electorate as the Student List, and a kind of mutual pre-election conflict also led to their poorer result. Afterwards, Miloš Jovanović decided to step down as head of the New Democratic Party of Serbia (Novi DSS), while the political future awaiting Dragan Đilas remains uncertain, given that his list won a very small number of votes, despite once being the largest opposition grouping in parliament. It is also difficult to predict whether the parties that backed the Student List, the Democratic Party (DS) and the People’s Movement of Serbia (NPS), will continue their political life. Without parliamentary representation, without a public presence, and with reduced finances, they will need extremely intensive party work to return to the political scene, if they ever manage to do so at all.
A similar fate appears to await the Socialist Party of Serbia (SPS), although it does have political tradition and infrastructure, which makes any potential comeback easier. However, how a party that spent decades in government will survive extra-parliamentary status, while also facing a degree of internal division, is highly uncertain.
Horizontal movement versus clear hierarchy
The Student List, at least for now and based on what is known, is one of the rare so-called horizontal movements that organised protests against the government and then won elections. That is another historic aspect of the October elections.
Such movements, which have no pronounced leader but instead advocate equality of power within the organisation, have their origins in anarchist thought.
The British journalist Paul Mason says the strength of horizontal movements lies in the fact that they can be emulated by people who know nothing about political theory, as well as in their power to break the hierarchies that seek to contain them.
Given that they are relatively recent in political practice, with one of the earliest examples appearing in 2001 after the major economic crisis in Argentina, it is difficult to respond to such movements with the methodology of the 1970s and 1980s, on which contemporary politics is largely structured, Mason says.
Aleksandar Matković, an activist with the Green-Left Front and a researcher at the Transnational Institute in Amsterdam, asked in an opinion piece for The Guardian, among other things, whether a leaderless movement would be able to govern.
“This is where things become complicated. In the context of what historian Adam Tooze calls the global ‘polycrisis’, collective intelligence based on self-organisation may be an appealing answer. After all, student protests in France, Italy and Belgium, along with protests in Spain and Albania, arose in response to interconnected crises in housing, education and environmental destruction. For these crises in other parts of Europe, which governments are so obviously mismanaging, the lessons of the Serbian experiment may become crucial. On the other hand, the situation should not be idealised. The list includes ideologically opposed blocs, from right-wing supporters to leftists and liberals. Most of those elected have never previously held political office, and the parliamentary system will require them to nominate a prime minister, and in future presidential elections a presidential candidate as well. Will the Student List bring the same energy into the national assembly without undermining the very method that made it so strong? Moreover, for Vučić, losing the election does not necessarily mean losing the system. On the contrary, his acknowledgment of defeat may also have been a strategic move, allowing him to preserve the party apparatus intact for a return,” Matković says.
Reuters raises a similar question, asking whether “a group of political unknowns can unite to strengthen the economy, root out corruption and juggle complex international relations”.
“The answers will determine the political stability of Serbia, the biggest economy in the Western Balkans, and its relations with China, Russia and its biggest trade partner, the European Union,” Reuters said, citing a report by Teneo Global Research, which stated that “the students’ victory will likely trigger broad institutional and political changes focused on fighting corruption, rule of law and better public services”, but that “bureaucratic resistance to reforms and the movement’s limited governing experience could make the transition challenging”.
On the opposite side, the Student List will also face its political counterpart, the Serbian Progressive Party (SNS), which is organised as a strong leader-based structure with a clear hierarchy and extensive political experience. Whether the SNS will manage to preserve its party hierarchy or begin to fragment, as some previous ruling parties did after losing power, is also difficult to assess before its opposition role truly begins, given that it formally remains in power until parliament is constituted and a new government is elected. On the one hand, the SNS carries the burden of electoral defeat and voter resentment after many years in office. On the other, that could also work to its advantage. If it can present itself to voters as having “cleansed” itself of partitocracy, corruption and party arrogance, and make use of the difficult political period awaiting the new authorities in both domestic and foreign policy, it may be able to offer voters the relative “security” it previously offered, chiefly in the area of the economy, and thus gain politically.
Television and social media
The elections held on 10/25/2026 had, at least for Serbia, one more historic feature, although it has been present globally for some time: the end of the era of television as the most influential pre-election medium. In the latest campaign, as well as in the protests that preceded it, social media played a significant role alongside internet media, which had already become established.
Although television remains important in terms of influence, primarily because of its ability to reach broader audiences and its greater credibility compared with social media, social internet platforms offer something else: micro-targeting of specific groups with specific key messages. Their advantages also include faster reaction, quicker spread because of their algorithmic and viral nature, lower costs, and the possibility of a wider reach, especially among younger generations, for whom television is a secondary medium compared with the internet and social media.
The key historic moments of these elections will not only become part of Serbia’s political history, but also serve as a lesson for anyone who in the future wants to engage in politics successfully.
Deadlines
Clear legal and constitutional deadlines have been laid down for the formation of the new government. Once the Republic Electoral Commission (RIK) proclaims the final election results, a 30-day period begins within which the first, constitutive session of the new National Assembly must be held. It is convened by the speaker of the previous parliament, in this case Ana Brnabić, while the session is chaired by the oldest MP.
At the constitutive session, MPs’ mandates are confirmed, and the Assembly is considered constituted when the mandates of at least two-thirds of MPs have been confirmed, that is 167 out of 250.
At the first session, the speaker and deputy speakers of the National Assembly are also elected, the secretary general is appointed, and after that parliamentary groups and assembly committees are formed.
From the day the Assembly is constituted, a 90-day period begins for the formation of the Government of Serbia. The mandate to form the government is given by the president of the republic, or, following Aleksandar Vučić’s resignation from that office, the acting president Ana Brnabić, after consultations with the electoral lists.
17:43
NIN (otvara se u novom prozoru)
Vučić: Misle da pretnjama mogu sve da slome, neki saradnici se sklanjaju, ali moju volju neće promeniti
28.10. 2026. Sagovornici NIN-a analiziraju uspeh Studentske liste, ulogu visoke izlaznosti i budućnost opozicije. Šta sledi posle izborne pobede? Aleksandar Vučić izjavio je u video-poruci na Instagramu da se pojedini… Ceo tekst
28.10.
2026.
Sagovornici NIN-a analiziraju uspeh Studentske liste, ulogu visoke izlaznosti i budućnost opozicije. Šta sledi posle izborne pobede?
Aleksandar Vučić izjavio je u video-poruci na Instagramu da se pojedini ljudi sa kojima je godinama sarađivao „polako sklanjaju“, ocenjujući da se u Srbiji već tri dana sprovodi „istinski revolucionarni teror“.
28.10.
2026.
Sagovornici NIN-a analiziraju uspeh Studentske liste, ulogu visoke izlaznosti i budućnost opozicije. Šta sledi posle izborne pobede?
28.10.
2026.
Duško Lopandić podneo je ostavku u stranci SRCE, dok je Slobodan Petrović isključen zbog podrške Studentskoj listi.
„Oni misle da pretnjama mogu sve ljude da slome. Najpre, mnoge su slomili, mnoge će tek da slome. I vidim kako oni sa kojima sam radio i pet i deset i 15 godina se polako sklanjaju i svi imaju razloga da budu ljuti i uvređeni“, rekao je Vučić.
Naveo je da takvo ponašanje neće promeniti njegovu volju i da će nastaviti da se politički suprotstavlja onima koje naziva „blokaderima“.
Govoreći o događajima prethodnih dana, Vučić je izneo tvrdnje o upadima u televizije i „Srbijavode“, kao i o sprečavanju sveštenika da očitaju molitvu na slavi. Te događaje uporedio je sa zbivanjima iz 2000. godine.
Kako prenosi Blic, Vučić je u istom obraćanju kritikovao Jovu Bakića, koji je prethodno izjavio da bi prihvatio mesto ministra unutrašnjih poslova ukoliko dobije podršku budućeg mandatara i ostalih poslanika.
„Govorili su: ‘Hoćemo povratak institucija, hoćemo povratak države, hoćemo veru u institucije’. Oni nisu sačuvali nijednu instituciju, već su krenuli da ruše svaku – vaninstitucionalno“, rekao je Vučić.
On je Bakiću uputio i uvredu, poručivši mu da je „bolje biti u zatvoru nego sedeti pored tebe“. Prethodno je Bakiću pripisao izjavu da Vučić mora biti uhapšen.
Vučić je govorio i o proveri postupanja tužilaštva u predmetima koji se odnose na navodnu upotrebu zvučnog topa. Pomenuo je tužiteljku Natašu Krivokapić i ponovio tvrdnju da zvučni top nije korišćen.
Poručio je da će nastaviti da se suprotstavlja političkim protivnicima „dok diše“, bez obzira na to sa kog mesta deluje.
28.10.
2026.
Integralni tost, avokado, jaja i povrće: nutricionistkinja otkriva večeru koju sprema za 10 minuta kada nema energije za dugo kuvanje.
Bakić je prethodnog dana izjavio da bi reforma Ministarstva unutrašnjih poslova bila jedan od prioriteta po formiranju vlade. Govoreći o mogućnosti da preuzme taj resor, naveo je da je još rano za razgovore o sastavu buduće vlade, ali da bi prihvatio dužnost ako dobije potrebnu podršku.
„Ako ostale koleginice i kolege poslanici budu smatrali da mogu obavljati posao ministra unutrašnjih poslova, a to bude smatrao i mandatar, svakako ću to prihvatiti“, rekao je Bakić.
Komentarišući mogućnost da Dejan Šoškić bude premijer, Bakić je ocenio da je reč o uglednom ekonomisti koji bi mogao da obavlja tu dužnost.
(Blic)
30.10.
2026.
Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.
30.10.
2026.
RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.
30.10.
2026.
Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.
30.10.
2026.
Ana Brnabić pozvala je na mir i poštovanje institucija i zatražila od novoizabrane skupštinske većine da što pre počne uspostavljanje vlasti
30.10.
2026.
Iz tzv. kosovske policije za region sever naveli su da je akcija sprovedena u opštinama Severna Mitrovica i Zvečan.
30.10.
2026.
RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.
30.10.
2026.
Obrađeni su zapisnici na svih 93 biračkih mesta van zemlje, po kojima je od 102.147 birača u biračkom spisku na izbore izašlo njih 79.597.
29.10.
2026.
Glavni javni tužioci treba da provere da li postoje elementi krivičnog dela i o tome bez odlaganja obaveste nadležno tužilaštvo.

Hronologija

09:00

NIN (otvara se u novom prozoru) najraniji u katalogu

Radikalne promene na političkoj sceni: Izbori za istoriju

27.10. 2026. Odnosi sa EU i Rusijom, Kosovo i očuvanje jedinstva: Studentsku listu posle izborne pobede očekuje usaglašavanje državne politike. Izbori održani 25. oktobra bili su istorijski, ne samo zbog smene vlasti… Ceo tekst

27.10.

2026.

Odnosi sa EU i Rusijom, Kosovo i očuvanje jedinstva: Studentsku listu posle izborne pobede očekuje usaglašavanje državne politike.

Izbori održani 25. oktobra bili su istorijski, ne samo zbog smene vlasti Srpske napredne stranke i Aleksandra Vučića, koji su vodili Srbiju poslednjih 14 godina, već i zbog niza drugih razloga.

27.10.

2026.

Odnosi sa EU i Rusijom, Kosovo i očuvanje jedinstva: Studentsku listu posle izborne pobede očekuje usaglašavanje državne politike.

27.10.

2026.

Građani su uz muziku, zastave i vatromet slavili pobedu Studentske liste. Srdanović je u Novom Sadu pozvao na dostojanstvenu proslavu.

Da će izbori 25. oktobra biti istorijski videlo se gotovo čim su birališta otvorena – ogroman odziv birača, koji se na kraju završio izlaznošću od gotovo 69 odsto, što je retko ko očekivao.

Izbori su zapravo, čak i mnogo pre predizborne kampanje, pretvoreni u referendum o vlasti i njenom radu, o odnosu prema institucijama, ali i o tome da li je posle godina političke dominacije Srpske napredne stranke moguće promeniti vlast na izborima. Dok su Vučić i njegova Ujedinjena Srbija isticali ekonomske rezultate koje su ostvarili, veće plate, penzije, viši životni standard, industrijalizaciju, Studentska lista je insistirala prvenstveno na korupciji, počev još od starta protesta nakon pada nadstrešnice na Železničkoj stanici u Novom Sadu, kada je poginulo 16 ljudi. Ta velika tragedija uvela je Srbiju u političku krizu koja bi na neki način mogla biti razrešena ovim izborima, iako neki strahuju da bi zapravo mogla biti produbljena.

Za takve zaključke ipak potrebno je vreme, koje će pokazati šta će se dogoditi, ali ono što je izvesno jeste nekoliko istorijskih momenata.

Prvi je ogromna izlaznost, koju Republička izborna komisija (RIK), na osnovu preliminarnih rezultata, procenjuje na 68,88 odsto. To je jedna od najvećih izlaznosti na parlamentarnim izborima, veće su bile samo u septembru 2000. godine, kada su istovremeno održani i izbori za predsednika SR Jugoslavije, na kojima je Vojislav Koštunica pobedio Slobodana Miloševića (71,55 odsto) i na prvim višestranačkim izborima 1990. godine (71,4 odsto). Tek nešto manja (68,12 odsto) bila je izlaznost na predsedničkim izborima 2008, kada je Boris Tadić u drugom krugu pobedio Tomislava Nikolića.

Rast izlaznosti ne može se automatski pripisati samo jednom političkom akteru. Ipak, u kontekstu gotovo dvogodišnjih studentskih protesta, mobilizacije građana širom zemlje i kampanje koja je izbore predstavljala kao priliku da se promeni politički kurs države, teško ga je tumačiti kao uobičajenu oscilaciju biračkog raspoloženja.

Dugi redovi ispred biračkih mesta, pojačano interesovanje već od jutarnjih sati i spremnost ljudi da čekaju pokazuju da je glasanje za veliki broj građana imalo značenje koje prevazilazi redovnu političku participaciju, na koju je dobar deo stanovništva godinama gledao gotovo sa prezirom. Izlazak na biralište postao je način da se iskaže nezadovoljstvo ne samo onim što je u kampanji stavljano vlastima na teret, već svime što je godinama akumulirano.

Brojni analitičari tvrdili su da će velika izlaznost dovesti do pada vlasti, jer SNS ima svoju čvrstu bazu od 1,7 do dva miliona glasova, te je potrebno više glasova od toga za smenu, što bi značilo da na izbore mora da izađe više od četiri miliona ljudi, što se i ispostavilo. Takav scenario doneo je još jednu istorijsku okolnost – jasno priznanje gubitka vlasti gotovo neposredno posle zatvaranja.

Na mnogim biračkim mestima glasovi verovatno nisu ni bili prebrojani kada je nosilac liste Ujedinjena Srbija Aleksandar Vučić u javnom obraćanju rekao: „Nemamo konačne rezultate, mnogi će da budu iznenađeni. Na osnovu uzorka stratifikovanog je jasno da smo mi ove izbore izgubili.“

Vučić se javnosti obratio već oko 21.30, iako je ranijih godina rezultate saopštavao oko 22 ili 22.30. Ovaj put je to učinio neuobičajeno rano i razvejao sve najave (uglavnom sa društvenih mreža) kako „neće priznati poraz“, kako će „pokrasti izbore“, „na silu zadržati vlast“ i slično...

Iako je i do sada bilo mirnih i prilično glatkih smena vlasti na izborima, SNS je, od povratka višestranačja, najduže držao vlast. Punih 14 godina dovelo je do toga da je SNS kao partija postala duboko ukorenjen faktor u skoro svakom segmentu ne samo političkog života, pa je lako priznanje poraza bilo više nego iznenađujuće.

28.10.

2026.

Integralni tost, avokado, jaja i povrće: nutricionistkinja otkriva večeru koju sprema za 10 minuta kada nema energije za dugo kuvanje.

Novi saziv parlamenta biće istorijski i po svom sastavu. Po prvi put će u njemu biti samo dve velike liste i nekoliko manjinskih partija. I od te dve liste, samo jedna je prava partija, SNS, dok je druga registrovana kao udruženje građana. Prema preliminarnim rezultatima, Studentska lista imaće 140 poslanika, a SNS 103, čime je SL stigla do jasne većine, bez potrebe za koalicijama. Tako su ovo prvi izbori (a da ih niko nije bojkotovao) od 2000. da je neka lista osvojila više od 50 odsto glasova. Takođe, to su i drugi izbori otkako je uveden proporcionalni izborni sistem u Srbiji da je neka lista uzela više od polovine. Jedini put kada se to dogodilo bili su decembarski izbori 2000. godine, posle Petog oktobra, kada je DOS osvojio više od 65 odsto glasova.

Međutim, ono što je posebno zanimljivo i neuobičajeno jeste što ćemo u novom sazivu imati praktično dvopartijski sistem. Šta su prednosti i mane takvog sistema, NIN je pisao još letos (Jedan narod, dve partije, NIN broj 3940 od 2. jula 2026), predviđajući da bi politička polarizacija mogla da nam donese takav razvoj događaja. Ukratko govoreći, takav je onaj politički sistem u kome dve dominantne partije dobijaju 80 i više odsto glasova. Pojedini politički teoretičari smatraju da su pozitivne strane klasičnih dvopartijskih sistema to što vode ka centrizmu u kom su partije manje sklone da idu ka radikalnijoj verziji levice i desnice, kako bi mogle da pokriju što širi spektar interesa svojih birača. U skladu sa time, mogu voditi ka političkoj stabilnosti, ekonomskom prosperitetu, jednostavnijoj državnoj upravi, smanjenju radikalizma. Sa druge strane, kritičari mu zameraju smanjivanje političkih alternativa, manju konkurenciju, ali i mogućnost da politički elementi koji zbog nepopularnosti stavova nikada ne bi dobili dovoljno glasova zapravo usmeravaju određene političke poteze.

Ulaskom u ovakav dvopartijski sistem, Srbija je ostala bez opozicionih stranaka koje su kao takve postojale u vreme vladavine SNS. U Skupštini neće biti SSP Dragana Đilasa, Narodnog pokreta Miroslava Aleksića, Novog DSS Miloša Jovanovića, ali ni Demokratske stranke, koja je decenijama prisutna na političkoj sceni.

Pored toga, po prvi put u parlamentu, od obnove višestranačja, neće biti Socijalističke partije Srbije. SPS je „preživeo“ čak i postpetooktobarske izbore, da bi vremenom čak postao „nezaobilazni“ faktor u formiranju vlasti, stigavši čak i do funkcije premijera.

Razlog za nestanak ovog partijskog korpusa je višestruk. Prvi i zajednički imenitelj je referendumska atmosfera koja je pratila izbore i pretvorila ih u izjašnjavanje za i protiv vlasti. U takvoj atmosferi nije bilo previše mesta za neke druge alternative.

Kada je opozicija u pitanju, jasno je da su oni pledirali na isto biračko telo kao i Studentska lista, pa je i neka vrsta međusobnog predizbornog sukoba dovela do njihovog lošijeg rezultata. Posle toga, Miloš Jovanović odlučio je da napusti čelno mesto Novog DSS, dok je neizvesno kakva politička sudbina čeka Dragana Đilasa, čija je lista osvojila veoma mali broj glasova, imajući u vidu da se radi o nekada najbrojnijoj opozicionoj grupaciji u parlamentu. Da li će politički život nastaviti i stranke koje su dale podršku Studentskoj listi (DS, NPS) teško je predvideti. Bez parlamentarnog prisustva, bez prisustva u javnosti, sa smanjenim finansijama, biće im neophodan veoma žestok partijski rad da se vrate na političku scenu, ako to ikada uopšte uspeju.

Slična sudbina „smeši“ se i SPS-u, koji, ipak, ima političku tradiciju i infrastrukturu, što im olakšava eventualni povratak. Međutim, kako će stranka koja je decenijama bila u vlasti da preživi vanparlamentarni status, suočena još i sa nekom vrstom unutrašnjih raskola, veoma je upitno.

30.10.

2026.

Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.

Studentska lista, bar za sada i prema onome što se zna, jedan je od retkih tzv. horizontalnih pokreta koji su organizovali proteste protiv vlasti, a potom pobedili na izborima, što je još jedan istorijski momenat oktobarskih izbora.

Takvi pokreti, koji nemaju izraženog lidera, već zagovaraju jednakost moći unutar organizacije, poreklo vuku iz anarhističke misli.

Britanski novinar Pol Mejson navodi da je snaga horizontalnih pokreta u tome što mogu da ih podražavaju i ljudi koji ne znaju ništa o političkoj teoriji, kao i njihova snaga u slamanju hijerarhija koje nameravaju da ih obuzdaju.

S obzirom da su u političkoj praksi od relativno nedavno (jedno od prvih pojavljivanja takvih pokreta bilo je 2001. godine, posle velike ekonomske krize u Argentini), na takve pokrete teško je odgovoriti metodologijom sedamdesetih i osamdesetih godina, na kojoj je uglavnom strukturirana savremena politika, navodi Mejson.

Aleksandar Matković, aktivista Zeleno-levog fronta i istraživač Transnacionalnog instituta iz Amsterdama, u autorskom tekstu za „Gardijan“, između ostalog, postavlja pitanje da li će pokret bez vođe moći da vlada.

„Tu stvari postaju komplikovane. U kontekstu onoga što istoričar Adam Tuz naziva svetskom `polikrizom`, kolektivna inteligencija zasnovana na samoorganizaciji može biti primamljiv odgovor. Na kraju krajeva, studentski protesti u Francuskoj, Italiji i Belgiji, zajedno sa protestima u Španiji i Albaniji, nastali su kao odgovor na međusobno povezane krize stanovanja, obrazovanja i uništavanja životne sredine. Za ove krize u drugim delovima Evrope, kojima vlade tako očigledno loše upravljaju, lekcije iz srpskog eksperimenta mogu postati ključne. S druge strane, ne treba idealizovati situaciju. Lista obuhvata ideološki suprotstavljene blokove, od desničarskih pristalica do levičara i liberala. Većina izabranih nikada ranije nije obavljala političke funkcije, a parlamentarni sistem će zahtevati od njih da nominuju premijera, a na budućim predsedničkim izborima i predsedničkog kandidata. Hoće li Studentska lista doneti istu energiju u nacionalnu skupštinu, a da ne ugrozi sam metod koji ju je učinio tako jakom? Štaviše, za Vučića gubitak izbora ne znači nužno gubitak sistema. Naprotiv, njegovo priznanje poraza je možda bio i strateški potez, koji mu je omogućio da sačuva partijski aparat netaknutim za povratak“, navodi Matković.

Slično pitanje postavlja i agencija Rojters, koja pita „može li se grupa političkih neznanaca ujediniti kako bi ojačala ekonomiju, iskorenila korupciju i žonglirala složenim međunarodnim odnosima?“.

“Odgovori će odrediti političku stabilnost Srbije, najveće ekonomije na Zapadnom Balkanu, i njenih odnosa sa Kinom, Rusijom i njenim najvećim trgovinskim partnerom, Evropskom unijom“, navodi Rojters, citirajući izveštaj kompanije Teneo global riserč, koji navodi da će „pobeda studenata verovatno pokrenuti široke institucionalne i političke promene usmerene na borbu protiv korupcije, vladavinu prava i bolje javne usluge“, ali da bi „birokratski otpor reformama i ograničeno iskustvo pokreta u upravljanju mogli učiniti tranziciju izazovnom“.

Sa suprotne strane, Studentska lista će imati i svoju političku suprotnost, SNS, koja je ustrojena kao čvrsta liderska struktura sa jasnom hijerarhijom i bogatim političkim iskustvom. Da li će SNS uspeti da održi svoju partijsku hijerarhiju, ili će krenuti putem osipanja, kao neke ranije vladajuće partije koje su vlast izgubile, takođe je teško proceniti pre nego što zaista počne njihovo opoziciono delovanje, budući da su formalno još na vlasti dok se ne konstituiše Skupština i ne izabere nova vlada. SNS sa jedne strane ima balast izbornog poraza i odijuma glasača zbog dugogodišnje vlasti, ali sa druge to može da joj bude i prednost. Ukoliko biračima prikaže da se „pročistila“ od partizacije, korupcije i partijske bahatosti, te iskoristi izazovna politička vremena koja čekaju novu vlast i u unutrašnjoj i spoljnoj politici, biračima bi mogla da ponudi relativnu „sigurnost“ koju su im nudili prvenstveno u oblasti ekonomije i tako politički profitira.

Izbori održani 25. oktobra imali su, bar za Srbiju, još jedan istorijski detalj, iako je on u svetu već duže prisutan – kraj ere televizije kao najuticajnijeg predizbornog medija. U poslednjoj kampanji, ali i protestima koji su joj prethodili, značajnu važnost imale su i društvene mreže, pored internet medija koji su se već etablirali.

Iako televizija i dalje ostaje značajna po uticaju, prvenstveno zbog mogućnosti da stigne do širih masa i većeg kredibiliteta nego što nude društvene mreže, društveni internet mediji nude nešto drugo – mikrotargetiranje određenih grupa i sa određenim ključnim porukama. Takođe, njihova prednost je brža reakcija, brže širenje zbog algoritamskog i viralnog karaktera, niži troškovi, mogućnost šireg dosega, naročito u mlađim generacijama, kojima je televizija sporedan medij u odnosu na internet i društvene mreže.

Ključni istorijski momenti ovih izbora neće biti samo prilog za političku istoriju Srbije, već i nauk za svakog ko u budućnosti želi da se (uspešno) bavi politikom.

Za formiranje nove vlasti propisani su jasni zakonski i ustavni rokovi. Kada Republička izborna komisija proglasi konačne izborne rezultate, počinje da teče rok od 30 dana u kojem mora da bude održana prva, konstitutivna sednica novog saziva Narodne skupštine. Nju saziva predsednik parlamenta iz prethodnog saziva, što je u ovom slučaju Ana Brnabić, dok sednicom predsedava najstariji narodni poslanik.

Na konstitutivnoj sednici se potvrđuju mandati narodnih poslanika, a Skupština se smatra konstituisanom kada su potvrđeni mandati najmanje dve trećine poslanika, odnosno 167 od 250.

Na prvoj sednici se biraju i predsednik i potpredsednici Narodne skupštine, imenuje se generalni sekretar, nakon čega se formiraju poslaničke grupe i skupštinski odbori.

Od dana konstituisanja Skupštine teče rok od 90 dana za formiranje Vlade Srbije. Mandat za formiranje daje predsednik države, odnosno, posle ostavke Aleksandra Vučića na tu funkciju, vršilac dužnosti Ana Brnabić, posle konsultacije sa izbornim listama.

30.10.

2026.

Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.

30.10.

2026.

RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.

30.10.

2026.

Ana Brnabić pozvala je na mir i poštovanje institucija i zatražila od novoizabrane skupštinske većine da što pre počne uspostavljanje vlasti

30.10.

2026.

Iz tzv. kosovske policije za region sever naveli su da je akcija sprovedena u opštinama Severna Mitrovica i Zvečan.

30.10.

2026.

RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.

30.10.

2026.

Obrađeni su zapisnici na svih 93 biračkih mesta van zemlje, po kojima je od 102.147 birača u biračkom spisku na izbore izašlo njih 79.597.

29.10.

2026.

Glavni javni tužioci treba da provere da li postoje elementi krivičnog dela i o tome bez odlaganja obaveste nadležno tužilaštvo.

29.10.

2026.

Trojica Srba privedena su jutros u Crkolezu, u opštini Istok, tokom akcije tzv. kosovske policije, saopštila je Kancelarija za Kosovo i Meto

29.10.

2026.

Priština je iz Nemačke dobila 12 vojnih kamiona za tzv. Kosovske bezbednosne snage, a nove isporuke najavljene su za 2027. godinu.

09:00

NIN (otvara se u novom prozoru)

Radical changes on the political scene: Elections for the history books

The elections held on 10/25/2026 were historic, not only because they brought an end to the rule of the Serbian Progressive Party (SNS) and Aleksandar Vučić, who had led Serbia for the past 14 years, but also for a… Ceo tekst

It became clear almost as soon as polling stations opened that the 10/25 elections would be historic. Voter turnout was enormous and ultimately reached almost 69 per cent, something few had expected.

In fact, even long before the election campaign began, the elections had been turned into a referendum on the government and its performance, on its relationship with institutions, and also on whether it was possible to change the government through elections after years of political dominance by the Serbian Progressive Party (SNS). While Vučić and his United Serbia list highlighted their economic achievements, higher wages, pensions, a higher standard of living and industrialisation, the Student List focused primarily on corruption, starting from the protests that followed the collapse of the canopy at the Railway Station in Novi Sad, in which 16 people were killed. That major tragedy plunged Serbia into a political crisis that these elections might, in some way, help resolve, although some fear it could in fact deepen it.

Time is still needed for such conclusions, and only time will show what happens next. What is certain, however, is that there were several historic moments.

High turnout

The first was the huge turnout, which the Republic Electoral Commission (RIK), based on preliminary results, estimates at 68.88 per cent. That is one of the highest turnouts in parliamentary elections. Higher figures were recorded only in September 2000, when elections for the president of the Federal Republic of Yugoslavia (SR Yugoslavia, the state union of Serbia and Montenegro at the time) were held simultaneously and Vojislav Koštunica defeated Slobodan Milošević (71.55 per cent), and at the first multi-party elections in 1990 (71.4 per cent). Only slightly lower, at 68.12 per cent, was the turnout in the 2008 presidential election, when Boris Tadić defeated Tomislav Nikolić in the second round.

The rise in turnout cannot automatically be attributed to just one political actor. Still, in the context of almost two years of student protests, citizen mobilisation across the country, and a campaign that presented the elections as an opportunity to change the country’s political course, it is difficult to interpret it as an ordinary fluctuation in voter sentiment.

Long queues outside polling stations, heightened interest from the early morning, and people’s willingness to wait indicate that, for a large number of citizens, voting had a significance that went beyond routine political participation, which a considerable part of the population had for years viewed almost with contempt. Going to the polls became a way to express dissatisfaction not only with what the authorities were accused of during the campaign, but with everything that had accumulated over the years.

Fall of the government

Numerous analysts had argued that high turnout would lead to the fall of the government, because the Serbian Progressive Party (SNS) had a solid base of 1.7 to 2 million votes. More votes than that would be needed to remove it from power, meaning that more than 4 million people would have to turn out, which indeed proved to be the case. Such a scenario produced another historic development: a clear acknowledgment of defeat almost immediately after the polls closed.

At many polling stations, the votes had probably not even been counted when Aleksandar Vučić, leader of the United Serbia list, said in a public address: “We do not have the final results, many will be surprised. Based on a stratified sample, it is clear that we have lost these elections.”

Vučić addressed the public at around 9.30pm, although in previous years he had announced results at around 10pm or 10.30pm. This time he did so unusually early, dispelling all predictions, mostly from social media, that he “would not admit defeat”, that he “would steal the election”, “hold on to power by force”, and so on.

Although there have previously been peaceful and fairly smooth transfers of power through elections, the Serbian Progressive Party (SNS) had held power longer than any other party since the return of multi-party politics. A full 14 years in office meant that the SNS, as a party, became a deeply entrenched factor in almost every segment not only of political life. That made its ready admission of defeat all the more surprising.

The new parliament will also be historic in its composition. For the first time, it will contain only two major lists and several minority parties. Of those two lists, only one is an actual party, the Serbian Progressive Party (SNS), while the other is registered as a citizens’ association. According to preliminary results, the Student List will have 140 MPs and the SNS 103, giving the Student List a clear majority without the need for coalitions. These are therefore the first elections since 2000, without any boycott, in which a single list has won more than 50 per cent of the vote. They are also only the second elections since the introduction of proportional representation in Serbia in which a single list has won more than half the vote. The only previous time this happened was in the December 2000 elections, after 5 October (the mass protests that led to the fall of Slobodan Milošević), when DOS won more than 65 per cent of the vote.

What is especially interesting and unusual, however, is that the new parliament will effectively create a two-party system. NIN wrote about the advantages and disadvantages of such a system as early as this summer (One nation, two parties, NIN issue 3940 of 07/02/2026), predicting that political polarisation could bring about such a development. Put briefly, this is a political system in which two dominant parties win 80 per cent or more of the vote. Some political theorists argue that the positive sides of classic two-party systems are that they lead towards centrism, in which parties are less inclined to move towards more radical versions of the left and the right, so that they can cover as broad a spectrum of voters’ interests as possible. In that sense, they can lead to political stability, economic prosperity, simpler state administration and a reduction in radicalism. On the other hand, critics fault them for reducing political alternatives and competition, as well as for allowing political elements that would never receive enough votes because of the unpopularity of their views to nevertheless shape certain political moves.

Disappearance of the opposition and the Socialist Party of Serbia

With this move into an effective two-party system, Serbia has been left without the opposition parties that existed as such during the rule of the Serbian Progressive Party (SNS). Parliament will not include Dragan Đilas’s Party of Freedom and Justice (SSP), Miroslav Aleksić’s People’s Movement of Serbia (NPS), Miloš Jovanović’s New Democratic Party of Serbia (Novi DSS), or even the Democratic Party (DS), which has been present on the political scene for decades.

In addition, for the first time since the restoration of multi-party politics, the Socialist Party of Serbia (SPS) will not be in parliament. The SPS “survived” even the post-5 October elections, and over time even became an “unavoidable” factor in government formation, at one point even securing the office of prime minister.

The reasons for the disappearance of this bloc of parties are multiple. The first and common denominator was the referendum-like atmosphere that accompanied the elections and turned them into a vote for or against the government. In such an atmosphere, there was little room for other alternatives.

As for the opposition, it is clear that those parties were courting the same electorate as the Student List, and a kind of mutual pre-election conflict also led to their poorer result. Afterwards, Miloš Jovanović decided to step down as head of the New Democratic Party of Serbia (Novi DSS), while the political future awaiting Dragan Đilas remains uncertain, given that his list won a very small number of votes, despite once being the largest opposition grouping in parliament. It is also difficult to predict whether the parties that backed the Student List, the Democratic Party (DS) and the People’s Movement of Serbia (NPS), will continue their political life. Without parliamentary representation, without a public presence, and with reduced finances, they will need extremely intensive party work to return to the political scene, if they ever manage to do so at all.

A similar fate appears to await the Socialist Party of Serbia (SPS), although it does have political tradition and infrastructure, which makes any potential comeback easier. However, how a party that spent decades in government will survive extra-parliamentary status, while also facing a degree of internal division, is highly uncertain.

Horizontal movement versus clear hierarchy

The Student List, at least for now and based on what is known, is one of the rare so-called horizontal movements that organised protests against the government and then won elections. That is another historic aspect of the October elections.

Such movements, which have no pronounced leader but instead advocate equality of power within the organisation, have their origins in anarchist thought.

The British journalist Paul Mason says the strength of horizontal movements lies in the fact that they can be emulated by people who know nothing about political theory, as well as in their power to break the hierarchies that seek to contain them.

Given that they are relatively recent in political practice, with one of the earliest examples appearing in 2001 after the major economic crisis in Argentina, it is difficult to respond to such movements with the methodology of the 1970s and 1980s, on which contemporary politics is largely structured, Mason says.

Aleksandar Matković, an activist with the Green-Left Front and a researcher at the Transnational Institute in Amsterdam, asked in an opinion piece for The Guardian, among other things, whether a leaderless movement would be able to govern.

“This is where things become complicated. In the context of what historian Adam Tooze calls the global ‘polycrisis’, collective intelligence based on self-organisation may be an appealing answer. After all, student protests in France, Italy and Belgium, along with protests in Spain and Albania, arose in response to interconnected crises in housing, education and environmental destruction. For these crises in other parts of Europe, which governments are so obviously mismanaging, the lessons of the Serbian experiment may become crucial. On the other hand, the situation should not be idealised. The list includes ideologically opposed blocs, from right-wing supporters to leftists and liberals. Most of those elected have never previously held political office, and the parliamentary system will require them to nominate a prime minister, and in future presidential elections a presidential candidate as well. Will the Student List bring the same energy into the national assembly without undermining the very method that made it so strong? Moreover, for Vučić, losing the election does not necessarily mean losing the system. On the contrary, his acknowledgment of defeat may also have been a strategic move, allowing him to preserve the party apparatus intact for a return,” Matković says.

Reuters raises a similar question, asking whether “a group of political unknowns can unite to strengthen the economy, root out corruption and juggle complex international relations”.

“The answers will determine the political stability of Serbia, the biggest economy in the Western Balkans, and its relations with China, Russia and its biggest trade partner, the European Union,” Reuters said, citing a report by Teneo Global Research, which stated that “the students’ victory will likely trigger broad institutional and political changes focused on fighting corruption, rule of law and better public services”, but that “bureaucratic resistance to reforms and the movement’s limited governing experience could make the transition challenging”.

On the opposite side, the Student List will also face its political counterpart, the Serbian Progressive Party (SNS), which is organised as a strong leader-based structure with a clear hierarchy and extensive political experience. Whether the SNS will manage to preserve its party hierarchy or begin to fragment, as some previous ruling parties did after losing power, is also difficult to assess before its opposition role truly begins, given that it formally remains in power until parliament is constituted and a new government is elected. On the one hand, the SNS carries the burden of electoral defeat and voter resentment after many years in office. On the other, that could also work to its advantage. If it can present itself to voters as having “cleansed” itself of partitocracy, corruption and party arrogance, and make use of the difficult political period awaiting the new authorities in both domestic and foreign policy, it may be able to offer voters the relative “security” it previously offered, chiefly in the area of the economy, and thus gain politically.

Television and social media

The elections held on 10/25/2026 had, at least for Serbia, one more historic feature, although it has been present globally for some time: the end of the era of television as the most influential pre-election medium. In the latest campaign, as well as in the protests that preceded it, social media played a significant role alongside internet media, which had already become established.

Although television remains important in terms of influence, primarily because of its ability to reach broader audiences and its greater credibility compared with social media, social internet platforms offer something else: micro-targeting of specific groups with specific key messages. Their advantages also include faster reaction, quicker spread because of their algorithmic and viral nature, lower costs, and the possibility of a wider reach, especially among younger generations, for whom television is a secondary medium compared with the internet and social media.

The key historic moments of these elections will not only become part of Serbia’s political history, but also serve as a lesson for anyone who in the future wants to engage in politics successfully.

Deadlines

Clear legal and constitutional deadlines have been laid down for the formation of the new government. Once the Republic Electoral Commission (RIK) proclaims the final election results, a 30-day period begins within which the first, constitutive session of the new National Assembly must be held. It is convened by the speaker of the previous parliament, in this case Ana Brnabić, while the session is chaired by the oldest MP.

At the constitutive session, MPs’ mandates are confirmed, and the Assembly is considered constituted when the mandates of at least two-thirds of MPs have been confirmed, that is 167 out of 250.

At the first session, the speaker and deputy speakers of the National Assembly are also elected, the secretary general is appointed, and after that parliamentary groups and assembly committees are formed.

From the day the Assembly is constituted, a 90-day period begins for the formation of the Government of Serbia. The mandate to form the government is given by the president of the republic, or, following Aleksandar Vučić’s resignation from that office, the acting president Ana Brnabić, after consultations with the electoral lists.

17:43

NIN (otvara se u novom prozoru)

Vučić: Misle da pretnjama mogu sve da slome, neki saradnici se sklanjaju, ali moju volju neće promeniti

28.10. 2026. Sagovornici NIN-a analiziraju uspeh Studentske liste, ulogu visoke izlaznosti i budućnost opozicije. Šta sledi posle izborne pobede? Aleksandar Vučić izjavio je u video-poruci na Instagramu da se pojedini… Ceo tekst

28.10.

2026.

Sagovornici NIN-a analiziraju uspeh Studentske liste, ulogu visoke izlaznosti i budućnost opozicije. Šta sledi posle izborne pobede?

Aleksandar Vučić izjavio je u video-poruci na Instagramu da se pojedini ljudi sa kojima je godinama sarađivao „polako sklanjaju“, ocenjujući da se u Srbiji već tri dana sprovodi „istinski revolucionarni teror“.

28.10.

2026.

Sagovornici NIN-a analiziraju uspeh Studentske liste, ulogu visoke izlaznosti i budućnost opozicije. Šta sledi posle izborne pobede?

28.10.

2026.

Duško Lopandić podneo je ostavku u stranci SRCE, dok je Slobodan Petrović isključen zbog podrške Studentskoj listi.

„Oni misle da pretnjama mogu sve ljude da slome. Najpre, mnoge su slomili, mnoge će tek da slome. I vidim kako oni sa kojima sam radio i pet i deset i 15 godina se polako sklanjaju i svi imaju razloga da budu ljuti i uvređeni“, rekao je Vučić.

Naveo je da takvo ponašanje neće promeniti njegovu volju i da će nastaviti da se politički suprotstavlja onima koje naziva „blokaderima“.

Govoreći o događajima prethodnih dana, Vučić je izneo tvrdnje o upadima u televizije i „Srbijavode“, kao i o sprečavanju sveštenika da očitaju molitvu na slavi. Te događaje uporedio je sa zbivanjima iz 2000. godine.

Kako prenosi Blic, Vučić je u istom obraćanju kritikovao Jovu Bakića, koji je prethodno izjavio da bi prihvatio mesto ministra unutrašnjih poslova ukoliko dobije podršku budućeg mandatara i ostalih poslanika.

„Govorili su: ‘Hoćemo povratak institucija, hoćemo povratak države, hoćemo veru u institucije’. Oni nisu sačuvali nijednu instituciju, već su krenuli da ruše svaku – vaninstitucionalno“, rekao je Vučić.

On je Bakiću uputio i uvredu, poručivši mu da je „bolje biti u zatvoru nego sedeti pored tebe“. Prethodno je Bakiću pripisao izjavu da Vučić mora biti uhapšen.

Vučić je govorio i o proveri postupanja tužilaštva u predmetima koji se odnose na navodnu upotrebu zvučnog topa. Pomenuo je tužiteljku Natašu Krivokapić i ponovio tvrdnju da zvučni top nije korišćen.

Poručio je da će nastaviti da se suprotstavlja političkim protivnicima „dok diše“, bez obzira na to sa kog mesta deluje.

28.10.

2026.

Integralni tost, avokado, jaja i povrće: nutricionistkinja otkriva večeru koju sprema za 10 minuta kada nema energije za dugo kuvanje.

Bakić je prethodnog dana izjavio da bi reforma Ministarstva unutrašnjih poslova bila jedan od prioriteta po formiranju vlade. Govoreći o mogućnosti da preuzme taj resor, naveo je da je još rano za razgovore o sastavu buduće vlade, ali da bi prihvatio dužnost ako dobije potrebnu podršku.

„Ako ostale koleginice i kolege poslanici budu smatrali da mogu obavljati posao ministra unutrašnjih poslova, a to bude smatrao i mandatar, svakako ću to prihvatiti“, rekao je Bakić.

Komentarišući mogućnost da Dejan Šoškić bude premijer, Bakić je ocenio da je reč o uglednom ekonomisti koji bi mogao da obavlja tu dužnost.

(Blic)

30.10.

2026.

Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.

30.10.

2026.

RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.

30.10.

2026.

Poruke iz Brisela najavljuju podršku reformama. Sagovornici NIN-a objašnjavaju šta bi moglo da ubrza evropski put Srbije posle izbora.

30.10.

2026.

Ana Brnabić pozvala je na mir i poštovanje institucija i zatražila od novoizabrane skupštinske većine da što pre počne uspostavljanje vlasti

30.10.

2026.

Iz tzv. kosovske policije za region sever naveli su da je akcija sprovedena u opštinama Severna Mitrovica i Zvečan.

30.10.

2026.

RIK je odredio da se izbori ponove na mestima na kojima je glasanje poništeno ili rezultati nisu mogli da se utvrde.

30.10.

2026.

Obrađeni su zapisnici na svih 93 biračkih mesta van zemlje, po kojima je od 102.147 birača u biračkom spisku na izbore izašlo njih 79.597.

29.10.

2026.

Glavni javni tužioci treba da provere da li postoje elementi krivičnog dela i o tome bez odlaganja obaveste nadležno tužilaštvo.