Sve vesti
Foto iz članka: LotelPROJEKAT „POTENCIJALI MALOG ZVORNIKA“ ČETVRTI „MIHOLjSKI SUSRETI SELA“ U BRASINI OKUPILI BROJNE UČESNIKE I POSETIOCE
Pregled vesti
Zajednički tekst
Rečenice koje prenose svi mediji.
Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Ceo uporedni tekst145 samo u jednom
Tekst iz 5 članaka. 1 rečenicu prenose svi, u jednoj se razlikuju.
Još 145 rečenica koje prenosi samo po jedan medij
U Narodnom muzeju u Beogradu proteklog vikenda posetioci su imali jedinstvenu priliku da pogledaju „Miroslavljevo jevanđelje“, najstariji sačuvani ćirilični rukopis iz 12. veka.
Ovaj rukopis je veoma važan svedok prošlosti i srpske pismenosti, i spada u sam vrh svetske kulturne baštine.
„Miroslavljevo jevanđelje“ upisano je u Uneskov registar „Pamćenje sveta”.
Zbog svoje izuzetne umetničke i istorijske vrednosti, ovo izuzetno kulturno dobro veoma retko se izlaže javnosti, a specifični i strogi uslovi čuvanja ovog rukopisa, od publike podrazumevaju posebno poštovanje muzejskog bontona: strpljenje, ulazak u komoru u maloj grupi ljudi na svega nekoliko minuta, kao i zabranu fotografisanja.
Pojedini Somborci iskoristili su priliku da pogledaju „Miroslavljevo jevanđelje“ i malo je reći da su bili fascinirani.
Šta je „Miroslavljevo jevanđelje“?
„Miroslavljevo jevanđelje“ nastalo je osamdesetih godina 12. veka, tačnije između 1180. i 1191. godine, i pisano je za humskog kneza Miroslava, brata velikog župana Stefana Nemanje.
Rukopis je zapravo bogoslužbena knjiga u kojoj se nalaze tekstovi iz Novog zaveta, raspoređeni prema redosledu crkvenih praznika i čitanja tokom cele liturgijske godine, a napisano je za potrebe crkve Svetog Petra na Limu u Bijelom Polju.
Glavni pisac bio je dijak Grogrije (Gligorije), uz učešće još jednog prepisivača Varsamelona, a delo je pisano na belom pergamentu i bogato je ukrašeno.
Sadrži 181 list pergamenta (362 strane) i velikih je dimenzija – 41,5 x 28,5 cm.
Ono što je svakako najznačajnije, „Miroslavljevo jevanđelje“ je pisano ustavnom ćirilicom na staroslovenskom jeziku (srpska redakcija) i ukrašeno je sa 296 minijatura, inicijala i zastavica u boji i zlatu, koje kombinuju zapadnjački (romantičarski) i vizantijski stil sa elementima glagoljičke tradicije.
U svojoj osam vekova dugoj istoriji, „Miroslavljevo jevanđelje“ prošlo je mnogo toga.
Najveći deo vremena bilo je na Hilandaru i služilo kao bogoslužbena knjiga sve do polovine 19. veka, kada je preneto u manastirsku biblioteku.
Prilikom posete ruskih monaha manastiru Hilandaru 1845/46. godine, arhimandrit Porfirije Uspenski, koji je kasnije postao episkop kijevski, fasciniran izgledom „Miroslavljevog jevanđelja“ isekao je 166. list i odneo ga sobom.
Taj list se od 1846. do 1883. godine nalazio u Kijevu, a nakon toga je prenet Rusku nacionalnu biblioteku u Sankt Peterburgu, gde se i danas nalazi.
Isecanje lista nisu jedine nevolje koje su zadesile „Miroslavljevo jevanđelje“.
Na Vaskrs 1896. godine kralj Aleksandar je posetio Hilandar, otplatio sve njegove dugove i vratio ga pod srpski suverenitet.
Zauzvrat je od monaha na poklon dobio najvrednije što je Hilandar imao, a to su osnivačka povelja manastira, koju je izdao Stefan Nemanja, i „Miroslavljevo jevanđelje“.
Zajedno sa kraljem „Jevanđelje“ je došlo u Beograd, ali posle ubistva kralja Aleksandra, gubi mu se svaki trag.
Pojavljuje se ponovo 11 godina kasnije, a pronašao ga je kraljevski bibliotekar iz Topole, pakujući knjige i dokumentaciju kralja Petra za evakuaciju.
Ne zna se kako je „Jevanđelje“ dospelo kod kralja Petra, ali je zajedno sa srpskom vojskom prešlo preko Albanije i završilo na Krfu, a nakon okončanja rata i vratilo u Beograd.
Između dva svetska rata „Miroslavljevo jevanđelje“ je bilo u posedu porodice Karađorđević i na taj način izbeglo je sudbinu više stotina srednjovekovnih povelja i rukopisnih knjiga, koje su izgorele u bombardovanju Narodne biblioteke.
Nemci su odmah po ulasku u Beograd počeli da tragaju za „Miroslavljevim jevanđeljem“, međutim Dvor je još 1940. godine predao „Jevanđelje“ Narodnoj banci Srbije na čuvanje.
Početkom rata ono je sklonjeno u filijalu u Užicu.
U strahu od Nemaca rukopis je predat igumanu obližnjeg manastira Rača, Platonu Milojeviću, koji ga je zakopao u oltaru.
Manastir je nekoliko puta bio pljačkan i paljen od strane Nemaca i Bugara, ali „Miroslavljevo jevanđelje“ nije ni pronađeno, niti oštećeno.
Kada je vraćeno u Beograd sklonjeno je u zgradi Narodne banke Srbije.
Posle oslobođenja Beograda, godine 1945. osnovana je komisija koja je utvrdila stanje rukopisa i predala ga na čuvanje Umetničkom muzeju – današnjem Narodnom muzeju u Beogradu.
Narodni muzej Beograd, muzejsrpskogjezika.fil.bg.ac.rs, hilandar.info
Projekat „Čitaj srpski“ sufinansira se iz budžeta Grada Sombora.
Pećina kod Svrljiga u kojoj je ispisana istorija svetskog rekorda
Pećina Samar kod sela Kopajkošara krije neobične podzemne vodene tokove, fosilne ostatke i priču o Milutinu Veljkoviću, koji je u njenoj unutrašnjosti proveo čak 464 dana.
Ovaj prirodni lokalitet predstavlja značajan turistički potencijal svrljiškog kraja.
Od ponora Samara do vrela Kopajkošarske reke prostire se pećinski sistem poznat po podzemnim virovima, kaskadama, salivima i travertinskim kadicama.
Na ulazu se nalazi prirodni kameni most, prerast Samar, visok oko 15 metara, dok voda na drugom kraju formira vodopad Ripaljku, visok oko pet metara.
Pećina je značajna i zbog svog živog sveta, uključujući kolonije slepih miševa i specifične pećinske insekte, kao i paleontoloških nalaza među kojima su ostaci pećinskog medveda i pećinskog lava.
Zbog svojih prirodnih vrednosti, pećinski sistem Samar zaštićen je kao spomenik prirode prve kategorije.
Milutin Veljković – čovek koji je 464 dana proveo u pećini
Samar je poznat i kao Milutinova pećina, po srpskom speleologu Milutinu Veljkoviću, koji je od 24. juna 1969. do 29. septembra 1970. godine boravio pod zemljom i postavio tada Ginisov rekord.
Svoja iskustva opisao je u knjizi „Pod kamenim nebom“.
Postoje zgrade koje gledamo svakog dana, a da ne znamo koliko priča čuvaju njihovi zidovi.
PROJEKAT „POTENCIJALI MALOG ZVORNIKA“ ČETVRTI „MIHOLjSKI SUSRETI SELA“ U BRASINI OKUPILI BROJNE UČESNIKE I POSETIOCE
PROJEKAT „TURISTIČKE PRIČE IZ RAĐEVINE“ – ODRŽANA SEDMA „FIĆIJADA“ U KRUPNjU U OKVIRU „PLODOVA RAĐEVINE“
Da sećanje na njegov podvig ostane sačuvano, pobrinuli su se i meštani Kopajkošare, koji su uz pomoć opštine u prostorijama mesne kancelarije formirali muzejsku postavku posvećenu Veljkovićevom boravku u pećini.
Predsednik opštine Svrljig Miroslav Marković ističe da je selo preuzelo značajan deo aktivnosti na promociji ovog lokaliteta i priče o Veljkoviću.
„Oni su uz pomoć opštine u mesnoj kancelariji napravili malu muzejsku postavku vezanu za Milutinov boravak u pećini.
Tamo ima i njegova knjiga ‘Pod kamenim nebom’, koju smo ponovo štampali“, naveo je Marković.
Potencijal za razvoj turizma
Prirodne osobenosti Samara, njegov naučni značaj i priča o čoveku koji je u njemu proveo 464 dana čine ovaj lokalitet važnim delom prirodnog i kulturnog nasleđa Svrljiga.
Veća vidljivost pećine i povezivanje sa drugim sadržajima u okolini mogli bi da doprinesu razvoju turističke ponude i privuku pažnju posetilaca iz drugih delova Srbije.
Istovremeno, zbog statusa zaštite i osetljivog pećinskog ekosistema, buduće turističke aktivnosti moraju biti pažljivo planirane kako bi se sačuvale prirodne vrednosti ovog jedinstvenog mesta.
Ovaj tekst je deo medijskog projekta „Svrljig na turističkoj mapi Srbije“.
Projekat je sufinansiran iz budžeta opštine Svrljig.
Projekat „Turističke priče iz Rađevine“
Beogradske, lozničke, valjevske, šabačke, užičke i mnoge druge registarske oznake svedoče tome da je sedma „Fićijada“ u Krupnju okupila ljubitelje ovog automobila iz različitih krajeva Srbije.
Interesovanje za druženje uz čuvenog „fiću“ raste iz godine u godinu, a ove godine događaj je okupio preko 40 izlagača širom Srbije i regiona.
Nekada nezaobilazan saputnik na dugim putovanjima i odlascima na more, čuveni „fića“ danas se retko može videti na ulicama, ipak, ovaj automobil, koji budi nostalgiju i čuva uspomene na neka prošla vremena, i dalje okuplja brojne ljubitelje, a potvrda za to je i sedma “Fićijada”, organizovana u okviru manifestacije „Plodovi Rađevine“ u Krupnju, koja je okupila preko 40 izlagača širom Srbije i regiona.
„Ovo je naša sedma Fićijada.
Priključio sam se manifestaciji „Plodovi Rađevine“ , lepo funkcionišemo i pokazalo se zanimljivo i dobro, sa jedne strane je priprema kotlića, a sa druge izložba fiće.
Ljudi su došli iz svih krajeva, širom naše zemlje iz Ćuprije, Užica, Šapca, Novog Sada, Kragujevca, ali i Bosne…Ima preko 40 izlagača, ima i tristaća i fićin kombi je tu nije isključivo fića“, rekao je Nikola Stepić organizator „Fićijade“.
Beogradske, lozničke, valjevske, šabačke, užičke i mnoge druge registarske oznake svedoče tome da je sedma „Fićijada“ u Krupnju okupila ljubitelje ovog automobila iz različitih krajeva naše zemlje.
Interesovanje za druženje uz čuvenog „fiću“ raste iz godine u godinu.
„Svake godine sve veći broj izlagača i posetilaca je na našoj manifestaciji, svi su oduševljeni, interesuju se iznova kad će ponovo biti organizovano.
Mi smo ove godine sa dečicom išli na more fićom u Igalo.
Bilo je komentara kako ću bez klime, međutim mi smo putovali noću, vozio sam lagano, pravio pauze i put je bio zaista pravo uživanje.
Stigli smo bez problema, a deca su posebno bila oduševljena jer je za njih to jedno nebiočno putovanje i letovanje.
Svuda se stiže fićom, samo lagana vožnja, nema potrebe da se žuri.
Fića je posebna po tome što ima taj svoj neki prepoznatljiv miris, zanimljiv je, jednostavno moraš da ga voliš“, rekao je Stepić.
Dragi Alimanović, auto-limar iz Krupnja koji se oko skoro pola veka bavi limarijom, istakao je da je „fića“ bio naš nacionalni auto, zapravo prvi auto i ko je imao taj automobil to je kao danas imaš ferari.
Alimanović je poručio da je veoma zadovoljan izložbom, da nema zamerke i da je većina automobila odlično urađena, te događaj ocenio odličnom peticom.
Ovogodišnja 13. turističko-privredna manifestacija „Plodovi Rađevine“ okupila je oko 150 izlagača, a među najatraktivnijim sadržajima svakako je bila „Fićijada“ koja iz godine u godinu privlači sve veću pažnju ljubitelja ovog kultnog automobila.
Projekat „Potencijali Malog Zvornika“
U Brasini su održani četvrti po redu „Miholjski susreti sela“, koji su i ove godine okupili brojne učesnike, goste i ljubitelje tradicije, narodnih običaja i života na selu.
Posetioce je tokom dana očekivao raznovrstan program, ispunjen kulturnim sadržajima, gastronomskim i sportskim takmičenjima, kao i druženjem različitih generacija.
Celodnevno okupljanje završeno je koncertom folk pevača Mikija Mećave.
Iako je kiša povremeno otežavala realizaciju planiranih aktivnosti, interesovanje učesnika i posetilaca nije izostalo, pa je manifestacija protekla u duhu zajedništva i dobrog raspoloženja.
Svečani početak programa obeležilo je izvođenje himne Republike Srbije, koju je otpevala profesorka muzike i etno pevačica Dunja Blažić.
U uvodnom delu nastupile su i Nina Cvjetinović i Lana Ilić, članice dečje pevačke grupe Biblioteke „17. septembar“.
Nakon obraćanja predsednika opštine Mali Zvornik Zorana Jevtića, prisutne je pozdravio i Mileta Milivojević, član Izvršnog odbora Partije ujedinjenih penzionera, poljoprivrednika i proletera Srbije (PUPS) – Solidarnost i pravda i predsednik Udruženja penzionera opštine Ub.
On je, u ime gostiju, zvanično proglasio manifestaciju otvorenom.
Veliku pažnju posetilaca privuklo je takmičenje u pripremanju čorbastog pasulja, u kojem su učestvovale četiri ekipe.
Takmičari su pokazali svoje kulinarsko umeće, a pripremljena jela ocenjivao je stručni žiri u sastavu Darko Bojić iz Malog Zvornika i Aleksandar Trifunović iz Loznice.
Najviše uspeha imale su ekipe iz Brankovine, kojima su pripala prvo i treće mesto.
Drugo mesto osvojio je Vitomir Gajić iz Brasine.
Ljubitelji tradicionalnih sportskih disciplina mogli su da prate nadmetanja u bacanju kamena s ramena, skoku udalj iz mesta i povlačenju konopca.
Ove discipline, karakteristične za nekadašnja seoska okupljanja, i ovoga puta donele su takmičarski duh i zanimljive trenutke.
U disciplini bacanja kamena s ramena najbolji rezultat ostvario je Milivoje Popović.
Drugo mesto pripalo je Milenku Vojinoviću, dok je treći bio Zoran Vojinović.
Milivoje Popović osvojio je prvo mesto i u skoku udalj iz mesta, sa preskočenih 2,45 metara.
Drugoplasirani Vladan Todorović zabeležio je rezultat od 2,20 metara, a treće mesto zauzeo je Budo Cvetinović, skokom od 2,00 metra.
U nadvlačenju konopca najuspešnija je bila domaća ekipa „Brasina“.
Drugo mesto osvojila je ekipa „Tuborg“ iz Radalja, a treće ekipa „S verom u Boga“ iz Donje Borine.
Održan je i šahovski turnir, na kojem je prvo mesto pripalo Aleksandru Vračeviću sa četiri osvojena boda.
Dragan Nikolić zauzeo je drugo mesto sa tri boda, dok je treći bio Sveto Bojić sa dva boda.
Za ostvarene rezultate najuspešnijim učesnicima sportskih i kulinarskih takmičenja dodeljene su prigodne nagrade.
Nagrade su uručili predsednik opštine Mali Zvornik Zoran Jevtić, zamenik predsednika opštine Milisav Despotović, pomoćnik direktora Turističke organizacije opštine Mali Zvornik Srđan Jovanović, direktor JKP „Drina“ Dragan Krstić i član Opštinskog veća Nikola Vićanović.
Pored takmičarskog dela, posebno mesto u programu zauzela je izložbeno-prodajna postavka.
Posetioci su imali priliku da pogledaju i kupe različite domaće proizvode, rukotvorine i proizvode lokalnih poljoprivrednih gazdinstava, udruženja i zanatlija, kao i izlagača koji su došli iz drugih delova Srbije.
Svoj doprinos manifestaciji dali su gosti iz Turističke organizacije grada Zvornika i Udruženja penzionera opštine Ub, takmičarske ekipe iz Brankovine, lokalna udruženja i šahovski klubovi.
Među izlagačima su bili i Poljoprivredno gazdinstvo Ljiljane Graovac iz Glušaca, Udruženje žena „Majka Angelina“ iz Kupinova, proizvođač cveća Stevan Jovanović iz Šapca, izlagač igračaka Alimanović iz Krupnja, kao i zanatska radnja Ratka Nikolića iz Radalja, koja se bavi proizvodnjom i prodajom šećerne vune.
U organizaciji i sprovođenju programa učestvovali su i Biblioteka „17. septembar“, Javno komunalno preduzeće „Drina“, kao i lokalni i regionalni mediji.
Za muzičku završnicu ovogodišnjeg okupljanja bio je zadužen Miki Mećava, čiji je koncert privukao pažnju posetilaca i označio kraj celodnevnog programa.
Četvrti „Miholjski susreti sela“ organizovani su uz podršku Ministarstva za brigu o selu Republike Srbije, pod pokroviteljstvom Opštine Mali Zvornik, dok je organizator manifestacije bila Turistička organizacija opštine Mali Zvornik.
Još jednom je potvrđeno da ovakvi događaji imaju važnu ulogu u očuvanju narodne tradicije i kulturnog nasleđa, predstavljanju potencijala seoskih sredina i jačanju međugeneracijskog druženja, solidarnosti i zajedništva.
Tim za realizaciju projekta
Prolazimo pored njih, zastajemo ispred izloga, žurimo svojim poslom, dok nam iznad glava promiču detalji koje su nekadašnji graditelji pažljivo osmislili.
Na Korzou, na broju 4, nalazi se jedna takva građevina.
Njena fasada krije pčele, košnice, sove i veverice.
Na prvi pogled, neobičan izbor ukrasa za jednu banku.
Ali upravo u tome leži njena posebnost.
Nekadašnja Palata štedionice Subotice i okoline nije bila zamišljena samo kao mesto za novac.
Bila je građevina koja je svojim izgledom trebalo da govori o vrednostima zbog kojih novac nastaje i opstaje.
Početkom 20. veka Subotica se ubrzano menjala.
Grad je rastao, trgovina se razvijala, a imućni građani ulagali su u nove poslovne i stambene zgrade.
Arhitektura je postajala način da se pokažu ugled, napredak i ambicije grada.
U takvom vremenu nastala je i palata na Korzou 4, građena od 1905. do 1907. godine za potrebe Subotičke trgovačke banke, odnosno štedionice.
Za njen izgled zaslužni su budimpeštanski arhitekti Marcel Komor i Deže Jakab, autori nekih od najpoznatijih subotičkih građevina.
Njihov projektantski rad obeležio je mađarsku varijantu secesije, koja je u Subotici ostavila izuzetno snažan trag.
U njihovom pristupu arhitektura nije bila odvojena od umetnosti.
Svaki ukras, linija i materijal imali su svoje mesto i smisao.
Palata je podignuta kao reprezentativna poslovna zgrada, ali njena lepota daleko prevazilazi prvobitnu namenu.
Komor i Jakab uspeli su da spoje funkcionalnost bankarske ustanove sa bogatom dekoracijom inspirisanom prirodom i narodnom umetnošću.
U tome se ogleda posebnost mađarske secesije, koja je evropske umetničke uticaje povezivala sa motivima iz tradicije.
Najzanimljiviji deo priče nalazi se upravo na fasadi.
Pčele i košnice nisu slučajno postavljene na zgradu štedionice.
One predstavljaju marljivost, zajednički rad i stvaranje vrednosti.
Veverica, koja prikuplja i čuva plodove, podseća na štedljivost i promišljeno raspolaganje onim što imamo.
Sova simbolizuje mudrost, dok motivi sunca i paunovog perja dodatno obogaćuju dekoraciju.
U vremenu kada mnogi ljudi nisu imali priliku da se obrazuju, ovakvi simboli imali su i komunikacijsku ulogu.
Poruke o radu, štednji i mudrosti prenošene su slikama koje je svako mogao da prepozna.
Fasada je tako postajala svojevrsna knjiga na otvorenom, dostupna svakome ko bi podigao pogled.
Posebnu pažnju privlači kolorit.
Različite nijanse, dekorativni elementi i keramički detalji stvaraju utisak živosti, dok se na pojedinim delovima prepoznaju motivi biljaka i prirode.
U izradi dekoracije korišćeni su i materijali karakteristični za raskošna secesijska ostvarenja tog vremena, među kojima se izdvaja keramika iz čuvene fabrike Žolnai u Pečuju.
O značaju ove građevine govori i njeno mesto u arhitektonskom razvoju Subotice.
U publikaciji Fondacije „Subotička sinagoga“, posvećenoj secesijskom nasleđu grada, Komor i Jakab predstavljeni su kao autori koji su ostavili prepoznatljiv trag kroz projekte Sinagoge, Gradske kuće, Trgovačke banke i građevina na Paliću.
Njihov rad pokazuje koliko je Subotica početkom prošlog veka bila otvorena za nove umetničke ideje.
Ova palata danas je mnogo više od nekadašnje bankarske adrese.
Ona je deo identiteta grada i svedočanstvo o vremenu u kojem se vodilo računa ne samo o tome kako će jedna zgrada izgledati iznutra, već i šta će poručivati ljudima koji prolaze pored nje.
Zato, sledeći put kada budete šetali Korzom, zastanite na broju 4. Pogledajte fasadu malo pažljivije.
Pronađite pčele, košnice, veverice i sove.
Možda ćete tada shvatiti da se iza ukrasa krije mnogo više od arhitektonske lepote.
Krije se priča o jednom gradu, njegovim ljudima i njihovoj želji da iza sebe ostave nešto što će trajati.
Ivona Karan, Sandra Iršević
Projekat „Secesijska baština Subotice“ realizuje Dnevnik Vojvodina Press, a sufinansira Grad Subotica.
Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
