- Hronika - Kolumne - Radio - Izdvajamo - Emisije - Dokumentarni program - Pop top - Europuls - Zrno po zrno - Radio ordinacija - Kulturna panorama - Zelena priča - Epoleta - +382 - Spona - Svijet jednakih šansi -… Ceo tekst
- Hronika
- Kolumne
-
Radio
- Izdvajamo
-
Emisije
- Dokumentarni program
- Pop top
- Europuls
- Zrno po zrno
- Radio ordinacija
- Kulturna panorama
- Zelena priča
- Epoleta
- +382
- Spona
- Svijet jednakih šansi
- Matica
- Život po mjeri čovjeka
- Link
- Izokrenuti svijet
- Koracima mladih
- Moja profesija je...
- Sportski program
- Kulturno-umjetnički program
- Muzički program
- Koracima prošlosti
- Naučno-obrazovni program
- Programska šema
- Trofej Radija Crne Gore
- Frekvencije
- Radio drama
27. 10. 2026. 12:56
Politički Berlin o izborima u Srbiji: Šansa za novi početak
Dan nakon pobjede Studentske liste i svrgavanja Aleksandra Vučića s vlasti, sagovornici DW-a u Berlinu, bez obzira na stranačku pripadnost, saglasni su da sada treba obnoviti odnose s Beogradom. Jer ti odnosi su posljednjih 14 godina, i o tome postoji jedinstveno mišljenje, bili previše usredsređeni na jednu osobu.
„Postojala je određena zavisnost spoljne politike od jedne osobe“, kaže u razgovoru za DW analitičar i profesor Univerziteta u Gracu Florijan Biber. On ukazuje i na to da su Vučića snažno podržavale sve njemačke vlade, od Angele Merkel do Olafa Šolca.
„To se donekle promijenilo pod Mercovom vladom, ali ni tada često nije bilo dovoljno kritičke distance, dijelom zbog pragmatizma, vjere u stabilnost, ali i teškoća da se razmotre druge alternative“, kaže Biber.
Mijatović - dosta je bilo politike balansiranja
Stoga nije čudno što se predstavnici svih poslaničkih klubova u Berlinu s kojima je DW razgovarao sada nadaju novom početku.
„Izborni uspjeh Studentske liste otvara mogućnost da savezna vlada promijeni kurs i pruži jasnu podršku novoj vladi Srbije“, smatra i poslanik stranke Zeleni Boris Mijatović, koji već godinama prati razvoj događaja na Zapadnom Balkanu i koji je i ovoga puta pratio izbore na licu mjesta u Srbiji.
On smatra da je ovaj trenutak važan i za preispitivanje položaja Srbije kada je riječ o napretku ka Evropskoj uniji, koji je posljednjih godina tapkao u mjestu.
„Od nove vlade u Beogradu očekujem da u spoljnoj i bezbjednosnoj politici tješnje sarađuje s Evropskom unijom. Potrebna nam je bliska saradnja sa Srbijom u borbi protiv prekograničnog organizovanog kriminala i zaštiti šengenskog prostora. Došlo je vrijeme da se Srbija jasno usmjeri ka Evropskoj uniji i ostavi iza sebe politiku balansiranja koja je obilježila godine Vučićeve vladavine“, zaključuje Mijatović.
Sličnog mišljenja je i spoljnopolitički portparol poslaničkog kluba vladajuće Socijaldemokratske partije Njemačke (SPD) Adis Ahmetović.
„Ljudi u Srbiji učinili su svoje, sada je na Evropskoj uniji da nagradi tu hrabrost i što prije uvede Srbiju u evropsku porodicu“, smatra Ahmetović.
Bez obzira na to što je napredak Srbije ka Evropskoj uniji već godinama na ledu i što tokom predizborne kampanje Studentske liste uopšte nije bio tema, sagovornici u Berlinu perspektivu članstva u EU i dalje vide kao jedan od stubova budućih odnosa s Beogradom.
Obnoviti i perspektivu članstva u EU
David Prajzedanc iz poslaničkog kluba vladajuće demohrišćanske Unije CDU/CSU smatra da sada prije svega treba da se usredsrijedi na sprovođenje reformi.
„Iskreno se nadam da će nova vlada sada hrabro pokrenuti neophodne reforme: u borbi protiv korupcije, jačanju vladavine prava i osnaživanju parlamenta. Srbija je od presudnog značaja za budućnost Zapadnog Balkana. Tako je bilo i prethodnih godina. Sada su ljudi u Srbiji veoma jasno pokazali da hoće promjene. Trebalo bi da iskoristimo tu hrabrost za promjene i jasno poručimo: isplati se usmjeriti kurs ka Evropskoj uniji“, rekao je Prajzedanc iz CDU-a u razgovoru za DW.
Nešto slično je na redovnoj konferenciji za novinare njemačke vlade u ponedjeljak rekao i portparol vlade Sebastijan Hile.
„Pratićemo proces formiranja vlade s velikom pažnjom i zalagati se za konstruktivnu osnovu buduće saradnje zasnovane na zajedničkim evropskim vrijednostima. Njemačka i Evropska unija uvijek su predano podržavale reforme i evropski put Srbije. Tako ćemo postupati i ubuduće“, rekao je Hile.
Predsjednica parlamentarne grupe za jugoistočnu Evropu Jasmina Hostert iz SPD-a takođe smatra da sada treba pojačati podršku Srbiji u približavanju Evropskoj uniji.
„Naravno, za Srbiju važe isti kriterijumi kao i za sve ostale kandidate: vladavina prava, transparentnost, borba protiv korupcije, demokratija, kao i politika ljudskih prava, mira i slobode. To ćemo iz Bundestaga rado podržati. Isto tako, nastavićemo pažljivo da pratimo situaciju i da kritikujemo tamo gdje to bude potrebno“, rekla je Hostert u razgovoru za DW.
AfD - Srbije je suverena država
Predstavnik najvećeg opozicionog poslaničkog kluba u Bundestagu Saša Lensing iz Alternative za Njemačku (AfD) takođe smatra da bi njemačka vlada trebalo da iskoristi ovaj trenutak za resetovanje odnosa sa Srbijom. Međutim, istovremeno, što je poznat stav AfD-a, odbacuje razgovore o članstvu Srbije u Evropskoj uniji.
Međutim, Lenzing, čija stranka i u slučaju Njemačke traži preispitivanje odnosa s Rusijom, smatra da ni Njemačka ni EU ne bi trebalo da utiču na spoljnu politiku nove vlade u Srbiji.
„Treba poštovati i istorijski razvijene odnose Srbije s Rusijom. Protivimo se političkom pritisku na Srbiju da se pridruži sankcijama Evropske unije protiv Rusije. Suverena spoljna politika mora državi da omogući da samostalno uređuje svoje međunarodne odnose u skladu sa svojim nacionalnim interesima“, zaključuje Lensing.
Ljevica - preispitati podršku za Ekspo, i kopanje litijuma
Stranka Ljevica, koja je nedavno pobijedila u Berlinu, do sada se isticala kao žestoka kritičarka vladavine Aleksandra Vučića, što joj je, treba naglasiti, iz pozicije opozicione stranke bilo lakše nego Uniji ili SPD-u.
Poslanica Gokej Akbulut nedavno je pokrenula inicijativu za preispitivanje njemačke podrške projektu Ekspo u Beogradu, a ni sada ne štedi na kritikama zbog blagonaklonosti zvaničnog Berlina prema sada već poraženoj političkoj opciji u Srbiji.
„Geopolitički i privredni interesi, na primjer eksploatacija litijuma, njemačkim saveznim vladama bili su važniji od demokratije i vladavine prava. S time sada mora da se prestane. Bila je greška što je savezna vlada bila tako uzdržana prema studentskom pokretu i što je zanemarivala njegove opravdane zahtjeve. Dok su stotine hiljada ljudi mirno izlazile na ulice tražeći vladavinu prava i pritom bile izložene policijskom nasilju, iz Berlina nije stigla jasna podrška“, kaže Akbulut za DW.
Ona stoga sada traži punu podršku novim pobjednicima u Beogradu i uvodi u igru pitanje eksploatacije sirovina, posebno litijuma, oko kojeg se posljednjih godina vrtjela politika Berlina prema Beogradu.
„Izgubljeni kredibilitet savezna vlada sada mora da povrati partnerskim odnosom prema novoj vladi. To uključuje i preispitivanje partnerstva sa Srbijom u oblasti sirovina, kao i podrške projektu rudnika litijuma Jadar“, zaključuje predstavnica stranke Ljevica.
Berlin nespreman za novu vlast u Beogradu?
Iako neki analitičari, poput Bibera, brane bivše njemačke vlade zbog njihovog odnosa prema Vučiću, ukazujući na to da nije bilo alternative, ali i na činjenicu da je Berlin 2023. jasno kritikovao nepravilnosti na tadašnjim izborima, drugi, poput Marine Vulović iz Fondacije za nauku i politiku (SWP), smatraju da će njemačka vlada morati da poradi na svom budućem odnosu prema novim vlastima u Beogradu, s kojima, najblaže rečeno, do sada nije znala kako da postupa.
„Čini se da aktuelna njemačka vlada očigledno nije bila sasvim spremna za pobjedu studenata, uprkos rezultatima različitih istraživanja javnog mnjenja. Prema pokretu postoji određena skepsa, između ostalog i zbog njegovih spoljnopolitičkih stavova, koji se iz njemačke perspektive smatraju problematičnim“, kaže Vulović za DW.
Bajer: Vučić je pokazao veličinu
To najbolje pokazuje izjava Petera Bajera, važnog spoljnopolitičkog aktera vladajućeg CDU-a, koja ukazuje na to da Berlin možda neće imati toliko strpljenja s novom vladom, već da što prije želi jasne smjernice.
„Sada je važno nastaviti jačanje evropske perspektive. Očekujem da ćemo uskoro čuti jedinstvenu, jasnu i javnu izjavu izbornih pobjednika u prilog Evropi. Osim toga, očekujem jasno distanciranje od Rusije i podršku sankcijama protiv Rusije kako bi se konačno postigla puna usklađenost s evropskom spoljnom i bezbjednosnom politikom“, rekao je Bajer za DW, ali je dodao rečenicu koja bi mnogima unutar studentskog pokreta mogla da zapara uši: „Od pobjednika izbora očekujem nedvosmislenu podršku nezavisnosti Kosova.“
Bajer, koji dugi niz godina prati situaciju na jugoistoku Evrope, iskazao je i poštovanje prema ponašanju Aleksandra Vučića nakon izbora.
„Čestitam pobjednicima izbora. Međutim, isto tako poštujem i Aleksandra Vučića, koji je, uprkos svim predviđanjima i sumnjama, veoma rano priznao izbornu pobjedu svojih političkih suparnika i povukao se u opoziciju. Time je pokazao veličinu“, kaže Bajer.
Za buduće vlastodršce u Srbiji ima jasnu poruku.
„Veoma sam svjestan činjenice da izborni pobjednici nemaju nikakvo iskustvo u političkom upravljanju. Upravo zato bi trebalo iskreno da prihvate pruženu ruku međunarodne zajednice“, zaključuje Bajer.
