U samom centru jednog srpskog grada, iznad glava prolaznika, svake zime okupljaju se stotine neobičnih stanovnika. Ne plaše ih automobili, izlozi, ulična rasveta ni svakodnevna gradska vreva. Reč je o sovama utinama koje… Ceo tekst
U samom centru jednog srpskog grada, iznad glava prolaznika, svake zime okupljaju se stotine neobičnih stanovnika. Ne plaše ih automobili, izlozi, ulična rasveta ni svakodnevna gradska vreva. Reč je o sovama utinama koje su Kikindu pretvorile u jedno od najneobičnijih mesta na svetu. Naučnici još nemaju potpun odgovor zašto ove ptice baš tu dolaze u tolikom broju.
Kikinda je širom sveta postala poznata po fenomenu koji se ne može videti gotovo nigde drugde u takvim razmerama. Svake jeseni i zime krošnje drveća na Trgu srpskih dobrovoljaca pretvaraju se u ogromno zajedničko zimovalište sova utina, poznatih i kao male ušare.
Dok građani žure na posao, kupuju namirnice ili sede u obližnjim kafićima, desetine i stotine sova nepomično odmaraju na granama iznad njih.
A kada padne mrak, ovi neobični stanovnici napuštaju gradsko središte i odlaze u lov.
Svetski rekord usred Banata
U decembru 2009. godine u centru Kikinde izbrojane su čak 734 sove utine. Taj podatak uvrstio je grad među svetski najpoznatija mesta za posmatranje ovih ptica.
Prema podacima Turističke organizacije Vojvodine, na jednom stablu u centru grada zabeleženo je čak 145 sova.
Zamislite drvo na kojem, umesto nekoliko vrabaca ili golubova, istovremeno odmara više od stotinu ptica grabljivica.
Iako njihova brojnost varira od zime do zime, fenomen ne nestaje.
Prilikom prošlogodišnjeg brojanja u centru Kikinde zabeleženo je 208 sova, dok će novo prebrojavanje biti organizovano 27. novembra ove godine.
Kikinda se zbog ovakvih okupljanja smatra najvećim poznatim urbanim zimovalištem sova utina na svetu.
Zašto su izabrale baš Kikindu?
Ovo pitanje već godinama intrigira ornitologe.
Sove utine su ptice koje tokom zime često formiraju zajednička dnevna odmorišta. Međutim, neobično je da se toliko veliki broj njih okuplja baš u strogom centru grada.
Jedno od objašnjenja povezano je sa geografskim položajem Kikinde.
Grad se nalazi u ravnici, okružen prostranim poljoprivrednim površinama na kojima živi veliki broj poljskih miševa i drugih sitnih glodara.
Za sove su ti glodari osnovni izvor hrane.
Tatjana Vuković iz Turističke organizacije Kikinde objasnila je da stručnjaci pretpostavljaju kako upravo kombinacija plodnih oranica i nedostatka većih šumskih površina u okolini doprinosi okupljanju sova u gradu.
Moguće je i da im odgovaraju stabla u gradskom središtu, koja pružaju zaklon tokom dnevnog odmora.
Ipak, potpuno objašnjenje zašto su izabrale baš taj trg još nije utvrđeno.
Neobični čuvari polja
Ove ptice nisu samo turistička atrakcija.
Naprotiv, imaju izuzetno važnu ulogu u prirodnom regulisanju brojnosti glodara.
Sove utine uglavnom love noću, oslanjajući se na izuzetno razvijen sluh i gotovo nečujan let.
Njihov plen najčešće su miševi i voluharice, koji mogu da naprave veliku štetu poljoprivrednim usevima.
Zbog toga prisustvo velikog broja sova predstavlja korist za poljoprivrednike u okolini Kikinde.
Umesto da ih doživljavaju kao nepoželjne goste, meštani su vremenom naučili da ih štite.
Sove utine su zakonom zaštićene ptice, a u Kikindi postoje i posebna lokalna pravila koja zabranjuju njihovo uznemiravanje i uništavanje.
Mesec koji je dobio ime po sovama
Kikinđani su otišli i korak dalje.
Novembar su simbolično nazvali „Sovembar“, a čitav mesec posvetili ovim neobičnim stanovnicima.
Ovogodišnja manifestacija već je počela, a organizuju se edukativne radionice, predavanja, izložbe i programi za decu.
Posebno je zanimljiva „Sova patrola“, tokom koje učenici zajedno sa ornitolozima obilaze gradski trg i broje ptice.
Ovogodišnje brojanje zakazano je za 27. novembar.
Tako najmlađi Kikinđani uče kako se prate divlje životinje i zašto je važno očuvati njihova staništa.
O njima je snimao i Bi-Bi-Si
Neobični fenomen odavno je prešao granice Srbije.
Kikindu posećuju ornitolozi, fotografi prirode i turisti iz različitih zemalja, a o njenim sovama snimani su i dokumentarni programi britanskog Bi-Bi-Sija.
Prema rečima predstavnika lokalne turističke organizacije, među posetiocima su i ljubitelji ptica iz Velike Britanije, Rusije i Kine.
Tako je grad na severu Banata dobio turistički simbol koji ne može da se kupi, izgradi ili veštački napravi.
Tajna koja se ponavlja svake zime
Posebno je zanimljivo što sove ne provode čitavu godinu u istom broju u centru Kikinde.
Najveća zimska okupljanja počinju u jesen, a ptice se postepeno razilaze tokom proleća. Deo lokalne populacije ostaje u okolini i tokom sezone gnežđenja.
Zato se svakog novembra postavlja isto pitanje: koliko će ih ove godine stići?
Hoće li biti više nego prethodne zime? Da li će se približiti rekordu iz 2009. godine?
I, možda najzanimljivije, šta to sove znaju o Kikindi što ljudi još nisu sasvim otkrili?
Dok mnogi gradovi pokušavaju da turiste privuku skupocenim atrakcijama, Kikinda ima nešto što je priroda sama stvorila — stotine tihih noćnih lovaca koji su jedan grad u Srbiji izabrali za svoj zimski dom.
Izvori: Turistička organizacija Vojvodine, Turistička organizacija Srbije, Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, RTV, Dnevnik, Novosti
