Preminuo general-potpukovnik Radovan Tomanović Pikar, bivši predsednik Nadzornog odbora udruženja Veterani Ratne mornarice

Umro general Radovan Tomanović Pikar

Rođen je 1941. godine u selu Duboko kod Užica

samo Espreso

General-potpukovnik u penziji Radovan Tomanović Pikar preminuo je 31. oktobra 2026. godine na Vojnomedicinskoj akademiji (VMA) u Beogradu u 86. godini života.

Rođen je 1941. godine u selu Duboko kod Užica.

Tokom svoje višedecenijske i bogate vojničke karijere prešao je put od mornaričkotehničkog oficira Ratne mornarice do čina general-potpukovnika Generalštaba Vojske Jugoslavije.

Bio je doktor vojnih nauka, nosilac brojnih visokih odlikovanja i autor značajnih stručnih radova iz oblasti odbrane i vojne strategije.

Takođe je bio predsednik Nadzornog odbora u udruženju "Veterani Ratne mornarice".

Obrazovanje i napredovanje kroz vojne činove

Završio je osnovnu školu i gimnaziju u Užicu 1961. godine; 13. klasu Mornaričkotehničke akademije u Puli 1964. godine; Stručno specijalistički kurs ABHO u Puli 1964. godine; Stručno specijalistički kurs preobuke za brodove tipa raketni čamac (RČ) u Puli 1967. godine; 22. klasu Komandnoštabne akademije Ratne mornarice u Splitu 1978. godine; Treću klasu poslediplomskih studija iz Ratne veštine, smer Operatika, u Beogradu 1982. godine; Viši kurs opštenarodne odbrane i društvene samozaštite u Beogradu 1985. godine; Prvu klasu Komandnoštabne škole operatike Kopnene vojske (Škola nacionalne odbrane) u Beogradu 1986. godine.

Proizveden je u čin potporučnika 10. 9. 1964. godine, unapređen u čin poručnika 10. 9. 1967. godine (redovno), kapetana 22. 12. 1969. godine (prevremeno), kapetana I klase 22. 12. 1972. godine (redovno), majora 22. 12. 1976. godine (redovno), potpukovnika 22. 12. 1979. godine (prevremeno), pukovnika 22. 12. 1986. godine, general-majora 31. 12. 1994. godine i general-potpukovnika 16. 6. 2000. godine (vanredno).

Od prvih dužnosti u Ratnoj mornarici do Generalštaba

Po završetku Mornaričkotehničke akademije 10. septembra 1964. godine bio je: na stažu na razaraču (R-22 „Pula“) do 14. avgusta 1965. godine; komandir Petog brodskog odreda na patrolnom brodu (PBR-509) do 20. novembra 1966. godine; Slušalac Druge klase Kursa za preobuke za službu na raketnim i torpednim čamcima do 22. jula 1967. godine; komandir pogonskog odeljenja raketnog čamca (RČ-303) do 27. aprila 1970. godine; komandir pogonskog odeljenja u prvoj rezervnoj posadi na brodovima tipa RČ-301 do 6. jula 1972. godine; komandir pogonskog brodskog odreda na školskom brodu „Galeb“ do 12. aprila 1974. godine; referent za tehničko i mornaričkotehničko obezbeđenje u Organu za pozadinu Hidrografskog instituta Ratne mornarice do 10. aprila 1975. godine; upravnik Elektromašinskog odeljenja u skladištu 382. centralnog mornaričkog skladišta Vojnopomorske oblasti do 26. juna 1976. godine; pomoćnik upravnika 382. centralnog mornaričkog skladišta Vojnopomorske oblasti do 17. juna 1977. godine; slušalac 22. klase Komandnoštabne akademije Ratne mornarice – mornaričkotehnički smer do 24. jula 1978. godine; referent za mornaričkotehničku i tehničku službu u Organu za pozadinu Komande Vojnopomorske oblasti do 15. novembra 1978. godine; vršilac dužnosti pomoćnika za opšte poslove Hidrografskog instituta Ratne mornarice do 27. marta 1979. godine; pomoćnik za opšte poslove u Hidrografskom institutu Ratne mornarice do 18. jula 1980. godine; referent za mornaričkotehničku i tehničku službu Organa za pozadinu Komande Vojnopomorske oblasti do 5. oktobra 1982. godine; nastavnik i rukovodilac u Katedri operatike i taktike Komandnoštabne akademije Ratne mornarice do 8. decembra 1984. godine; istraživač u Institutu za strategijska istraživanja Centra za strategijska istraživanja i studije u Oružanim snagama do 1. oktobra 1985. godine; slušalac Prve klase Komandnoštabne akademije Kopnene vojske do 15. jula 1986. godine; istraživač u Institutu za strategijska istraživanja Centra za strategijska istraživanja i studije u Oružanim snagama do 2. avgusta 1990. godine; načelnik Odseka za istraživanje rukovođenja i komandovanja na strategijskom nivou u Institutu za strategijska istraživanja do 2. septembra 1992. godine; načelnik Odseka za opšte štabne poslove u Upravi Sektora za organizaciju, popunu i informisanje do 21. novembra 1993. godine; pomoćnik komandanta Ratne mornarice za pozadinu do 15. januara 1997. godine; rukovodilac u Sektoru za pozadinu Generalštaba Vojske Jugoslavije do 15. januara 1998. godine; načelnik Uprave za naučnoistraživačku i izdavačku delatnost Sektora za školovanje, naučnoistraživački rad i izdavačku delatnost do 16. juna 2000. godine.

Oficir koji je ostavio poseban trag

Bio je suveren na svim dužnostima na kojima je ocenjivan samo odličnim ocenama.

Oficir velike inteligencije sa izrazitim smislom kulturnog ponašanja.

On je bio stil za sebe i neka vrsta ravnoteže među oficirima i proizvodnja lepote oficirskog poziva.

Učesnik ratnih zbivanja i odbrana zemlje

U toku ratnih zbivanja na prostoru SFRJ bio je na dužnosti pomoćnika komandanta Flote za mornaričkotehničko obezbeđenje, ujedno i pomoćnika za pozadinu, od 28. oktobra 1991. do 10. juna 1992. godine na Viško-lastovskom ratištu, a za vreme agresije NATO alijanse, od 24. marta do 14. juna 1999. godine, bio je načelnik Uprave za naučnu i izdavačku delatnost Generalštaba Vojske Jugoslavije.

Penzionisan je 30. septembra 2000. godine.

Kako je postao legenda Ratne mornarice

Kao pukovnik, u toku razbijanja Savezne Republike Jugoslavije, kada su jedinice Flote napustile svoje luke baziranja i našle nove u uvalama Visa i Lastova, kada su Flotu napustili mnogi oficiri iz Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Slovenije, miran naučnoistraživački posao u Institutu za strategijska istraživanja zamenio je dužnošću pomoćnika komandanta Flote za mornaričkotehničko obezbeđenje.

Njegov dolazak u Flotu odmah se osetio, i pokazalo se da je to bilo najbolje rešenje za Flotu.

Kao iskusan mornaričkotehnički oficir odmah je formirao pokretne radne grupe koje su otklanjale kvarove i ratne oštećenja.

Planski je popunjavao brodove sa potrebnim sredstvima, a za iznenadne potrebe na Visu i Lastovu oformio je mešovita skladišta.

Svakodnevnom brigom za ispravnost brodova i efikasnim otklanjanjem kvarova postao je legenda Ratne mornarice.

Prilikom ispraćaja, posle izvlačenja snaga RM u Boku Kotorsku, admiral Nikola Ercegović, komandant Ratne mornarice SRJ, koji je ujedno bio i komandant Flote, je rekao: „Kada je došao u oktobru na o.

Vis, bili smo svi srećni, jer je došao oficir stručnjak i naučnik, drug i starešina, nikad prek i opor, već staložen i smeo do krajnsti, umeren i odmeren do izdržljivosti.

Nije znao za strah.

Uvek vedar, bio je blagi dah, da dušu zagreje.

Mnoge starešine i mornari iz Flote su isticali njegove osobine.

Brojna odlikovanja za vojničke zasluge

Odlikovan je Ordenom za vojne zasluge sa srebrnim mačevima 10. 9. 1967. godine, Ordenom narodne armije sa srebrnom zvezdom 22. 12. 1972. godine, Ordenom za vojne zasluge sa zlatnim mačevima 22. 12. 1979. godine, Ordenom narodne armije sa zlatnom zvezdom 22. 12. 1986. godine i Ordenom Vojske Jugoslavije drugog stepena 16. 6. 1999. godine.

Zbog broja dana učešća u ratovima 1991–1999. godine ostvario je pravo „Borca prve kategorije“.

Doktor vojnih nauka i autor stručnih radova

Odbranio je magistarski rad na temu „Analiza stanja i osnovni pravci razvoja mornaričkotehničkog i tehničkog obezbeđenja borbenih dejstava u zoni odgovornosti Vojnopomorske oblasti“, COSSIS, ŠNO, Beograd, 1985. godine.

Doktorirao je na temu „Naučna utemeljenost strukture i elemenata strategije odbrane Savezne Republike Jugoslavije“, Vojna akademija VJ, Beograd, 2000. godine.

Autor je knjiga „Vojnik zlatiborskih vrhova“, 2009. godine, i „Profesionalne vrednosti generala i admirala“, 2010. godine, i studija: „Analiza stanja teorije kontrole i ocenjivanja borbene gotovosti oružanih snaga SFRJ“, ISI, Beograd, 1990. godine; „Analiza informacionih potreba operativno pozadinske funkcije u brigadi Kopnene vojske“, CVVŠ OS, ISI, Beograd, 1991. godine; „Analiza stanja pozadinskog obezbeđenja Vojske Jugoslavije“, GŠ VJ, Sektor pozadine, Beograd, 1997. godine.

Koautor je u istraživačkim i naučnim studijama: „Mogući gubici ljudstva, naoružanja i vojne opreme u ONOR-u“, COSSIS, Beograd, 1987. godine; „Metod rada komande-štaba na proceni gubitaka ljudstva i popuni jedinica-sastava u procesu pripreme i izvođenja borbenih dejstava“, COSSIS, Beograd, 1987. godine; „Početni period rata“ (poglavlja: „Mobilizacija“, „Priprema oružanih snaga“ i „Pozadinsko obezbeđenje“), COSSIS, ŠNO, Beograd, 1989. godine; „Naučna utemeljenost kontrole i ocenjivanja borbene gotovosti OS Jugoslavije“, ISI, Beograd, 1992. godine; „Komparativna analiza PoOb VJ i logističke podrške stranih oružanih snaga“, GŠ VJ, Sektor pozadine, Beograd, 1998. godine; „Definisanje mogućih varijanti logističke organizacije u Vojsci Jugoslavije“, GŠ VJ, Sektor pozadine, Beograd, 1998. godine; „Oružani sukobi na prostorima SFRJ u periodu 1991–1995. godine“ (poglavlja: „Uzroci oružanih sukoba“, „Ciljevi i oblici sukoba na prostorima Republike Hrvatske“ i „Oružani sukobi u Dubrovniku i oko njega“), Generalštab VSCG, IRV, Beograd, 2003. godine.

U zbornicima, stručnim i naučnim časopisima objavio je preko 40 članaka, a u vojnim publicističkim časopisima više od 20 članaka.

Voditelj je i konsultant u izradi doktorskih, magistarskih, diplomskih i stručnih radova na svim nivoima školovanja, recenzent i redaktor više knjiga i stručnih članaka.

Angažman u udruženjima i očuvanje zavičajne istorije

Mnoga udruženja su sa posebnim iščekivanjem čekali da se general Tomanović penzioniše i uključi u rad njihovog udruženja.

Tako ga je najstarije udruženje u Beogradu, „Udruženje Užičana u Beogradu“, odmah izabralo u Predsedništvo Udruženja u kome je radio 18 godina.

U tom periodu, po njegovom projektu realizovano je kapitalno delo Udruženja „Biografski leksikon Zlatiborskog okruga“, u kome su obrađene preko 3000 znamenitih ličnosti iz tog okruga.

Njegov deo je bio da istraži i zajedno sa pukovnikom Ljubom Gavrilovićem obradi preko 700 biografija poznatih junaka, oficira, generala, ratnika i značajnih ličnosti koji su braneći otadžbinu proslavili Zlatiborski okrug.

Pored toga, u časopisu Udruženja „Letopis“ objavio je više članaka o svom zavičaju i značajnim vojnim ličnostima iz zavičaja.

Udruženje Srba iz Hrvatske je objavilo nekoliko članaka u svojim zbornicima: „Građanski rat u Hrvatskoj 1991–1995. godine“, i to: (1) „Oružani sukobi na dubrovačkom primorju 1991. godine“, 2005. godine; (2) Pogled na oružane sukobe u Hrvatskoj 1990–1995. godine“, 2006. godine; (3) „Ratna mornarica u sunovratu razbijanja Jugoslavije“, 2011. godine; (4) „Vojna strategija Hrvatske u građanskom ratu u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini“, 2011. godine; (5) „Laž je pojela vreme od građanskog rata u Hrvatskoj 1991–1995. godine“, 2013. godine.

Doprinos Klubu generala i admirala Srbije

Formiranjem Kluba generala i admirala Srbije, u tri vremenska razmaka biran je u Izvršni odbor Kluba i ujedno za rukovodioca Sekcije za politiku odbrane.

Nosilac je izrade više (šest) naučnoistraživačkih projekata.

Posebno su značajni okrugli stolovi: „Vojska Jugoslavije u odbrani od agresije NATO 1999. godine“.

U prvom tomu, 2009. godine, bio je nosilac zadatka i glavni i odgovorni urednik Zbornika.

Sa pukovnikom dr Dušanom Višnjićem, u trećem tomu, koautor je saopštenja „Oblici i karakter agresije NATO na Saveznu Republiku Jugoslaviju“, 2010. godine.

Sa admiralom Boškom Antićem bio je koautor saopštenja „Razbijanje Vojske i oficirskog kora“, 2013. godine.

Posebno je vodio značajan zadatak „Vojska Jugoslavije u odbrambenom ratu 1999. godine“, u kome je bio glavni i odgovorni urednik i autor Uvoda i Zaključka, a sa admiralom Antićem Pogovora.

U Sekciji za politiku odbrane je napisao: (1) „Pouka programa Partnerstvo za mir“, 2006. godine; (2) „Savezništvo u funkciji zaštite vitalnih državnih interesa Srbije“, 2006. godine; (3) „Mesto mladih u sistemu odbrane“, 2007. godine; (4) Nastanak pseudoevolucione kampanje oko Srebrenice je pretnja miru“, 2016. godine; (5) „Neutralnost Srbije – Srbija kao vojno neutralna država“, 2019. godine, itd.

Posebno značajan doprinos Klubu je objavljivanje prve knjige u izdanju Kluba „Profesionalne vrednosti generala i admirala“, 2009. godine, čiji je autor, i biografskog rečnika „Generali i admirali Srbije 1981–2011. godine“, kao koautor i glavni i odgovorni urednik, 2012. godine.

U tom periodu nastalo je njegovo poznato delo „Vojnik zlatiborskih vrhova“, objavljeno 2008. godine.

Posvećenost veteranima i podmorničarima

Formiranjem Udruženja „Veterani Ratne mornarice“ izabran je za predsednika Nadzornog odbora.

Član je i Udruženja podmorničara.

Posebne knjige posvećene unucima

Počev od 2003. godine do danas je napisao više knjiga za svoje unuke Bjanku i Zlatana: dnevnike za Bjanku do kraja treće godine a za Zlatana do kraja prve godine; putopise u vidu dnevnika iz Grčke, Tunisa, Crne Gore, sa Tare, Jelove Gore, Kopaonika i mnoge druge interesantne knjige samo za svoje unuke.

Sahrana na Topčiderskom groblju

Sahrana generala će se obaviti u četvrtak, 5. novembra 2026. godine na Topčiderskom groblju u Beogradu.